آبله مرغی در پرندگان ، معرفی و آشنایی با این بیماری

آبله مرغی در پرندگان

آبله مرغی در پرندگان ، معرفی و آشنایی با این بیماری

آبله در پرندگان در پرندگان POX  

مقدمه:

آبله یک بیماری رایج در ماکیان (بوقلمون و مرغ و خروس)، پرندگان دست آموز(Pet ) و پرندگان وحشی است. تقریبا ۹۰۰۰ گونه از پرندگان گزارش شده اند که آبله طبیعی گرفته بوده اند. آبله طیور از نظر اقتصادی در صنعت طیور دارای اهمیت است زیرا می تواند باعث افت تولید تخم مرغ و تلفات شود. نام های مختلفی در زبان های به آن داده اند. اپیتلیومای مسری، دیفتری طیور و … . آبله یک بیماری با پخش آهسته است که با ضایعات پوست که ندولار و پرولیفراتیو هستند و در نقاط بدون پر بدن (فرم جلدی) به وجود می آیند و یا ضایعات فیبرینی- نکروتیک و پرولیفراتیو که در غشاهای مخاطی دستگاه تنفسی فوقانی، دهان و مری (آبله احشایی) ظاهر می شوند شناخته می شود. عفونت سیستمیک همزمان هم می تواند اتفاق بیافتد.

اهمیت اقتصادی:

در گله هایی که بیماری به شکل ملایم جلدی ظهور می کند مرگ و میر پایین است، اما در صورت عفونت وسیع خصوصا زمانی که ضایعات به صورت اولیه دیفتریک هستند و یا بیماری با سایر عفونت ها آمیخته شود و یا شرایط محیطی بد باشد، تلفات بالا می رود.

فرم سیتسمیک بیماری در قناری تلفات بالا ایجاد می کند.

اهمیت بهداشت عمومی: در این ارتباط اهمیتی ندارد.

تاریخچه:

آبله در تعداد زیادی از گونه های پرندگان دیده شده است. واژه Fowl pox در ابتدا شامل تمام عفونت های ویروسی آبله در پرندگان می شد اما امروزه بیماری برای اشاره در مورد طیور تجاری به کار می رود.

سبب شناسی:

خانواده Poxviridae جنس Avipox virus اعضای این جنس ویروس های آبله پرندگان شامل آبله ماکیان، بوقلمون، کبوتر، قناری، سهره، مینا، طوطی، بلدرچین، کلاغ، طاووس، پنگوئن، apapane-alala، کندر و سار هستند.

به دلیل اهمیت اقتصادی اکثر مطالعات پایه و کاربردی روی ویروس آبله ماکیان انجام شده است.

ریخت شناسی:

همه ویروس های آبله پرندگان مورفولوژی مشابه دارند. ویروس بالغ ( Elementary body) شکل آجر (خشت) است. لوله های سطحی با چیدمان تصادفی پوشش خارجی را تشکیل می دهند، قسمت مرکزی(core ) آن مقعرالطرفین است.

ترکیب شیمیایی:

اجزای اصلی FPV پروتئین، DNA و چربی است. حدود ۳/۱ وزن ویروس را چربی تشکلیل می دهد.

تکثیر ویروس:

از ویژگی های ویروس آبله، سنتز DNA در سیتوپلاسم و بسته بندی آن در پارتیکل های ویروس عفونی است. به نظر می رسد تکثیر ویروس در اپیتلیوم پوست یا فولیکول های جوجه ها، سلول های خارجی پرده کوریوآلانتوئیک در جنین جوجه و سلول های جنینی پوست مشابه باشد.

بیوسنتز ویروس در بافت پوششی پوست، شامل دو فاز مشخص است:

  1. واکنش میزبان که با هیپرپلازی سلولی مشخص می شود و در ۷۲ ساعت اول اتفاق می افتد.
  2. سنتز ویروس عفونی از ۹۶-۷۲ ساعت پس از عفونت.

بر اساس مطالعات حاصل از آنالیز توالی، ویروس آبله طیور ساخت ۳۱ پروتئین ساختمانی را در ژنوم خود به رمز در می آورد.

اگرچه ویروس های آبله منحصرا در سیتوپلاسم سلول های آلوده مونتاژ می شوند، عنوان شده که هسته سلول هم در پیچیدگی تکثیر ویروس آبله طیور مشارکت می کند. زیرا RNA و DNA ویروسی ۷۲-۴۸ ساعت بعد از عفونت، در هسته سلول های آلوده پیدا شده است.

تجمع پارتیکل های ویروسی نزدیک غشای پلاسمایی اشاره به این دارد که ویروس های آبله طیور اغلب به وسیله جوانه زدن از سلول خارج می شوند.

اینکلوژن تیپ A، حاوی ویریون هایی است که در پیرامون غشا جمع شده اند.

حساسیت نسبت به عوامل فیزیکی و شیمیایی:

نسبت به اتر مقاوم است. فنل ۱۰۰/۱ و فرمالین ۱۰۰۰/۱ را به مدت ۹ روز تحمل می کند. دمای ۵۰ درجه را نیم ساعت تحمل می کند. تریپسین هیچ تاثیری روی DNA یا کل ویروس ندارد. زمانی که خشک می شود، ویروس مقاومت برجسته ای را نشان می دهد. در پوسته های خشک شده می تواند ماه ها و حتی سال ها زنده بماند.

طبقه بندی سویه ها:

یک نوکلئوپروتئین رسوب دهنده در تمام ویروس ها مشترک است. ویروس های آبله پرندگان از نظر آنتی ژنتیکی و ایمونولوژیکی قابل تمیز از یکدیگر هستند اما درجات متفاوتی از ارتباط متقاطع بین آن ها وجود دارد.

برای پیدا کردن اختلافات جزئی بین سویه ها از تست DNA RFIP استفاده شده و برای پیدا کردن خصوصیات آنتی ژنیکی پروتئین های ایمونوژن از تست ایمونوبلاتینگ استفاده شده است که نسبتا مفید بوده اند. اخیرا در سرتاسر امریکا از گله های واکسینه ویروسی جدا شده که تلفات بالایی با علایم آبله دیفتریک و یا آبله جلدی ایجاد می کنند. مطالعات نشان می دهند که سویه های واکسینال ایمنی متقاطع ضعیفی در مقابل این واریانت  دارند.

تفاوت های ژنومی در ویروس های آبله پرندگان:

ژنوم ویروس های آبله پرندگان از DNA دو رشته ای خطی تشکیل شده است.

اگرچه به طور کلی تشکیلات ژنومی ویروس آبله ماکیان با سایر اعضای خانواده آبله پرندگان شبیه به نظر می رسد، اما تعدادی بازآرایی ژنتیکی اتفاق افتاده است.

DNA ویروس های آبله در ماکیان، کبوتر و سهره پروفایل ژنومی مشابه ای دارند اما این پروفایل در بلدرچین، قناری و مرغ مینا تفاوت های قابل توجهی با آبله ماکیان دارد.

اخیرا سکانس کامل ژنوم سویه های شبه واکسینال ویروس آبله ماکیان مشخص شده است. سکانس کامل ژنوم سایر اعضای ویروس های آبله پرندگان در حال حاضر در دسترس نیست. اما بر اساس مقایسه های انجام شده با RFIP و سکانس نوکلئوتیدی برخی قطعات ژنومی منتخب، روشن شده است که سویه های مختلف از نظر ژنتیکی پرندگان اهلی، PET و پرندگان وحشی را متبلا می کنند. در این رابطه پروفایل ژنومی آبله قناری، آبله مرغ مینا، آبله بلدرچین،alalapox, apapanepox ( دو پرنده از هاوایی) به طور قابل ملاحظه ای با پروفایل آبله ماکیان تفاوت دارد.

ژن های غیرضروری و ژن های تنظیم کننده ایمنی:

بر اساس اطلاعات موجود درباره ویروس واکسینا ( آبله گاوی) روشن شده است که تعدادی از ژن های آبل ماکیان برای تکثیر ویروس در کشت سلول غیر ضروری است و برخی از ژن ها در ارتباط یا تنظیم ایمنی دخالت دارند و ممکن است با سرولانس ایمنی معمول و یا پاسخ ایمنی میزبان تداخل داشته باشند.

عملکرد پروتئین هایی که توسط بیش از نیمی از ژن های ویروس آبله ماکیان به رمز در می آیند، مشخص نیست. بنابراین تقش آ‹ ها در تکثیر ویروس تنها به صورت فرضی بیان می شود. بعضی از ژن های معروف ویروس آبله ماکیان و عملکرد احتمالی پروتئین های تولیدی آن ها به شکل اختصار می آید:

  • TGF/B: Transforming growth factor B) ): یک پپتید چند کاره است که رشد و تمایز بافت پیوندی را تحریک می کند. همچنین تعدادی از اثرات تنظیم کننده ایمنی مانند سرکوب مکانیسم های ایمنی هومورال و سلولار را نشان می دهد. نسخه ای که در ویروس آبله ماکیان وجود دارد می تواند نقش سرکوب ایمنی و رشد و تمایز سلولی را داشته باشد.
  • B-NGF : مشابه B nerve growth factor سلولی هستند که در ژنوم ویروس آبله ماکیان تشخثس داده شده اند. این پروتئین ها در مهار پاسخ های ایمنی ضد ویروس در پوست و دستگاه تنفس در سلول های آلوده به ویروس نقش دارند.
  • و تعدادی پروتئین های دیگر.

سیستم های میزبان آزمایشگاهی:

– پرنده: ویروس های آبله پرندگان با وقوع طبیعی یا عفونت تجربی روی دامنه وسیعی از پرندگان در خانواده ای گوناگون تاثیر دارند.

درجات قابل توجهی از ویژگی برای میزبان در میان ویروس های آبله پرندگان وجود دارد خصوصا آن هایی که پرندگان وحشی را مبتلا می کنند.قناری ها نسبت به ویروس آبله قناری بسیار حساس هستند اما در مقابل ویروس آبله ماکیان، بوقلمون و کبوتر مقاومت نشان می دهند.

ویروس آبله کبوتر یک عفونت ملایم در مرغ و خروس و بوقلمون را ایجاد می کند اما برای کبوتر بسیار بیماریزا است. حساسیت اردک به ویروس آبله بوقلمون و عدم حساسیت آن به ویروس آبله ماکیان نشانگر وجود تفاوت در میان این دو ویروس نزدیک به هم است.

= جنین مرغ: برای جداسازی اولیه و تکثیر ویروس های آبله پرندگان از تلقیح به روی پرده کوریوآلانتوئیک جنین های تخم مرغ SPF استفاده می شود. جنین های ۱۲-۱۰ روزه برای این کار مناسب هستند. تخم مرغ های ۷-۵ روز در دمای ۳۷ درجه نگهداری می شوند. جنین های اردک و بوقلمون و نیز سایر گونه ها نیز استفاده شده است. عفونت پرده کوریوآلانتوئیک منجر به ایجاد پوک هایی پرولیفراتیو و کوچک می شود که این ضایعات می توانند متمرکز یا پراکنده باشند. آزمایش کمی عفونت زایی ویروس را می توان با استفاده از متد EID50 و یا پاسخ Pock counting enumerative dose انجام داد.

گاهی جدایه های پرندگان وحشی روی پرده کوریوآلانتوئیک جنین جوجه رشد نمی کنند.

  • کشت سلول: ویروس های آبله پرندگان می توانند روی کشت های سلول با منشا پرندگان رشد کنند ( مانند فیبروبلاست جنین جوجه، پوست جنین جوجه، سلول های کلیه و فیبروبلاست جنین اردک). لاین های سلولی دایم مانند QT35 با منشا بلدرچین ژاپنی و LMH که یک لاین سلولی از کبد جوجه است می توانند بعضی ویروس های آبله پرندگان را پس از عادت دادن رشد دهند. اما بعضی جدایه ها خصوصا از بوقلمون و پرندگان وحشی حتی پس از پاساژ های متعدد روی این سلول ها رشد نمی کنند.

Cytopathic effect:

CPE واضحی که توسط ویروس های آبله پرندگان روی سلول های فیبروبلاست جنین جوجه یا QT35 ایجاد می شود دو مشخصه دارد. فاز اول گرد شدن سلول ها و فاز دوم دزنراسیون و نکروز سلول ها (متعاقب فاز اول).

بر اساس CPE و متد TCID50 می توان به صورت کمی سلول ها را شمارش کرد.

Plaque formation

اختلافاتی در توانایی تشکلیل پلاک در ویروس های آبله پرندگان مشاهده شده است، عادت ویروس روی کشت سلول ضروری است زیرا همه استرین پلاک تولید نمی کنند. تشکیل پلاک روی سلول های تک لایه فیبروبلاست جنین جوجه یک خصوصیت است و از آن می توان برای تفکیک ویروس ها استفاده کرد.

انتشار و پراکندگی

ویروس های آبله پرندگان هر دو جنس، تمام سنین و تمام نژادها را درگیر می کند. بیماری در بیش از ۲۰۰ گونه گزارش شده است. آبله ماکیان در طیور تجاری پراکندگی جهانی دارد. اما انتشار آن متغیر است. در مناطق پرتراکم که پرندگان با سنین مختلف در شرایط بسته پرورش داده می شوند، بیماری علی رغم واکسیناسیون پیشگیرانه، تمایل به ماندن برای زمان طولانی دارد.

در سال های اخیر واگیری های متعددی با فرم دیفتریک آبله در گله های طیور که قبلا واکسینه شده اند روبرو شده اند.

میزبان های طبیعی و تجربی

عفونت های ویروس آبله در ماکیان و بوقلمون از نظر اقتصادی بیماری مهمی در طیور اهلی به شمار می روند. در پرندگان همدم عفونت ویروس آبله اغلب در طوطی های آمازون جلو آبی اتفاق می افتد. همچنین در مکان های بزرگ پرورش قناری به دلیل تماس نزدیک بیماری به شکل آنزوتیک در می آید. بنابراین آبله قناری و آبله طوطی سانان برای پرورش دهندگان پرنده اهمیت ویژه دارد زیرا بیماری می تواند تلفات بالایی در زمان کوتاه ایجاد کند.

به دلیل راحتی کار، قیمت معفول و به آسانی در دسترس بودن جوجه های حساس در سنین مختلف به عنوان میزبان تجربی در تعیین خصوصیات بیولوژیکی جدایه های ویروس آبله پرندگان به صورت گسترده ای مورد استفاده قرار گرفته اند. اما بیشتر مطالعات بر روی ویروس آبله ماکیان انجام شده است. پاتوژنز ویروس آبله ماکیان در تزریق به صورت داخل جلدی و داخل نایی با اختلافات جزئی شبیه هم بوده است.

انتقال

عفونت ویروس آبله از طریق انتقال مکانیکی ویروس به پوست صدمه دیده یا مجروح اتفاق می افتد. افرادی که در هنگام واکسیناسیون پرنده ها را می گیرند می توانند ویروس را در دست ها و لباس های خود حمل کرده و ناخواسته ویروس آبله را به چشم پرندگان حساس منتقل کنند.

حشرات نیز به عنوان یک ناقل مکانیکی ویروس عمل کرده و باعث عفونت چشمی می شوند. ویروس می تواتد از طریق مجرای اشکی به ناحیه حنجره رسیده و عفونت دستگاه تنفسی فوقانی را باعث شود. در محیط های آلوده آیروسل های تولید شده از پرها و پوسته های خشک شده که حاوی پارتیکل های ویروس آبله هستند، شرایط مناسبی برای ایجاد عفونت پوستی و تنفسی ایجاد می کنند.

سلول های مخاط دستگاه تنفس فوقانی و دهان به نظر بسیار حساس به ویروسی هستند از آنجا  که شروع عفونت می تواند در غیاب تروما و یا جراحات ظاهری اتفاق بیافتد.

= پیدا کردن ضایعات فقط در ریه ها و فقدان ضایعات در سایر مناطق مستعد، تایید کننده عفونت به وسیله آیروسل ها است.

پشه ها با یک بار خون خوردن روی پرنده آلوده به ویروس آبله پرندگان، می توانند پرندگان مختلفی را آلوده کند.

۱۱ گونه از خرمگس به عنوان ناقل ویروس آبله پرندگان گزارش شده اند. مایت Dermanyss gallinae در پخش ویروس آبله ماکیان درگیر بوده است.

انتقال مکانیکی: ویروس آبله ماکیان از طریق Tom (قطعه مکانیکی انتقال اسپرم) آلوده در تلقیح مصنوعی به بوقلمون گزارش شده است. در بعضی گله ها ویروس ممکن است برای مدت طولانی زنده بماند. این مسئله در مجتمع های بزرگ با پرورش چند سنی رایج است.

دوره کمون

دوره کمون در وقوع طبیعی از ۱۰-۴ روز در ماکیان، بوقلمون و کبوتر متغیر است و  در قناری حدود ۴ روز است.

علایم کلینیکی

بیماری به دو شکل اتفاق می افتد. فرم جلدی یا فرم دیفتریک یا هردو. فرم سیستمیک با تلفات بالا هم معمولا در قناری ها دیده می شود.

علایم بسته به حساسیت میزبان، حدت ویروس، وسعت ضایعات و سایر فاکتورهای پیچیده کننده متفاوت است. فرم جلدی بیماری با ضایعات ندولار روی تاج، ریش، پلک ها و سایر نقاط بدون پر بدن مشخص می شود. ضایعات روی چشم ممکن است مانع دسترسی پرنده به آب و غذا شود. در فرم دیفتریک (آبله مرطوب) ضایعات گانگرن و یا دیفتریک زرد رنگ روی عشای مخاطی دهان، مری و یا نای به همراه علایم تنفسی شدید یا ملایم شبه کوریزا مانند آن چه توسط لارنگوتراکئیت در نای ایجاد می شود، دیده می شوند.

وجود ضایعات در گوشه دهان، روی زبان، گلو و قسمت بالایی نای با خوردن، آشامیدن و نفس کشیدن تداخل دارد.

در پولت های آماده تخم گذاری و در پرندگان مسن تر بیماری اغلب یک دوره آهسته تر را به همراه توقف رشد و کاهش تولید تخم مرغ طی می کند.

واگیری و تلفات

میزان واگیری آبله در ماکیان و بوقلمون از درگیری چند پرنده تا واگیری تمام گله ( چنانچه ویروس حاد بوده و اقدامات کنترلی صورت نگیرد) متغیر است .

تاثیرات آبله در ماکیان معمولا لاغری و وزن گیری ضعیف و تعویق موقت در تولید تخم مرغ ( در مرغان تخم گذار) است. طول دوره بیماری آبله جلدی ملایم ۴-۳ هفته است. در بعضی موارد ضایعات جلدی در اطراف چشم ها و یا ضایعات دیفتریک در دهان و دستگاه تنفس فوقانی با اعمال روزانه تداخل ایجاد کرده و باعث مرگ و میر بارز می شود.

در بوقلمون ها تاخیر در رشد، تاثیرات اقتصادی مهمتری نسبت به تلفات دارد. اغلب تلفات به علت کوری به علت ضایعات چشمی و متعاقب آن محرومیت از غذا است.

تلفات در ماکیان و بوقلمون ها معمولا کم است اما در موارد حاد به ۵۰% هم می رسد. در کبوتران و طوطی ها واگیری و تلفات مشابه ماکیان است.

آبله در قناری می تواند تلفاتی بالا ۱۰۰-۸۰% ایجاد کند.

 

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است