تغذیه گاو شیری- قسمت اول، اهمیت تغذیه گوساله های شیرخوار

تغذیه گاو شیری

تغذیه گاو شیری- قسمت اول، اهمیت تغذیه گوساله های شیرخوار

تغذیه گاو شیری- قسمت اول، اهمیت تغذیه گوساله

تغذیه گاو شیری

مقدمه

گاوهای شیری پرتولید به جیره ای نیاز دارند که احتیاجات مواد مغذی را برای تولید شیر بالا تأمین کند. کربوهیدرات ها، اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب، مواد معدنی، ویتامین ها و آب تمام مواد مغذی ای هستند که گاوهای شیرده جهت تامین نیازهای غدد پستانی به منظور تولید شیر و ترکیبات آن نیاز دارند. نکته ای که در تغذیه گاو شیری باید به آن توجه کرد، این است که جهت دستیابی به یک گاو شیرده پرتولید، تغذیه از زمان شیرخوارگی و پس از آن در دوره تلیسه از اهمیت زیادی برخوردار است. در این بخش به بررسی تغذیه گوساله شیرخوار می پردازیم که بررسی بخش های مختلف تغذیه گاو شیری را با این مقاله آغاز کنیم.

چرا تغذیه گوساله های شیرخوار مهم است؟!

این سوال یک پرسش کلیدی است. پرورش دهندگان گاو شیری، گوساله های ماده را جهت جایگزینی گاوهای حذفی در گله پرورش می دهند. از مهم ترین علل حذف می توان به ورم پستان، عدم آبستنی (تولید مثل ضعیف)، لنگش و کاهش شدید تولید شیر اشاره کرد. یکی دیگر از علل استفاده از گوساله های ماده در گله، فروش گاو به سایر پرورش دهندگان توسط صاحب دامداری است.

پرورش دهندگانی که برنامه افزایش سایز گله دارند نیز معمولا با خرید گوساله یا تلیسه، برنامه خود در این زمینه را پیگیری می کنند. این برنامه با عنوان برنامه «رشد داخلی گله» شناخته می شود. این بخش یکی از راه های درآمدزایی برای گله های مبدا شناخته می شود. پرورش گوساله و تبدیل آنها به تلیسه های قابل عرضه به بازار، عموما ۲۰- ۱۵ درصد از هزینه های پرورش گاو شیری را در بر می گیرد که معمولا از این نظر در جایگاه سوم هزینه ها قرار می گیرد.

بخش بندی هزینه های پرورش

در بخش هزینه ها، تغذیه در جایگاه اول و هزینه های کارگری در جایگاه دوم هزینه بر ترین بخش های پرورش گاو شیری قرار می گیرند. تخمین زده شده است که هزینه پرورش گوساله از لحظه تولد تا زمان گوساله زایی (زایش) در شمال آمریکا، چیزی در حدود ۲۳۰۰ دلار می باشد. هدف در این بخش، پرورش گوساله های سلامت، رشد بهینه در آنها و کاهش هزینه های دامپزشکی است. ذکر این نکته نیز ضروری است که مناسب ترین سن زایش، ۲۲ تا ۲۴ ماهگی می باشد.

با توجه به اینکه بخش بزرگی از هزینه های پرورش گوساله مربوط به تغذیه آنهاست نتیجه گرفته می شود که تغذیه گوساله بسیار حائز اهمیت است. در پرورش گاو شیری و به تبع آن تغذیه گاو شیری، شروع پرورش گوساله های سلامت، با تغذیه آغوز شروع می شود، پس در این بخش به سراغ نکات مربوط به تغذیه آغوز می رویم.

آغوز و نکاتی که باید به آن توجه کنیم!

آغوز یا کلستروم اولین ترشحات غدد پستانی در پستانداران پس از زایش می باشد. این ترکیب به عنوان یک خوراک طلایی برای پیش نشخوارکنندگان به خصوص گوساله ها شناخته می شود. جنین در رحم گاو با یک پرده جنینی ۶ لایه پوشانده شده است که نسبت به آنتی بادی ها (ایمونوگلوبین ها) نفوذ ناپذیر است. به همین دلیل، ایمونوگلوبین ها باید بعد از تولد سریعا از طریق آغوز تامین گردند. ایمونوگلوبین ها در سلامت ایمنی گوساله بسیار نقش پر رنگی دارند به طوری که آنها را در مقابل انواع پاتوژن ها و ویروس ها ایمن می کنند. دلایل بسیاری وجود دارد که باید سریعا بعد از زایش، آغوز گاو دوشیده شود:

  1. کیفیت آغوز با گذشت زمان کاهش می یابد چون سلول های پستانی شروع به تولید شیر می کنند.
  2. با افزایش حجم آغوز، میزان ایموگولوبین G در آن کاهش می یابد.
  3. جذب ایمونوگلوبین ها در بدن گوساله، با افزایش سن، کاهش می یابد.

کیفیت آغوز و تاثیر آن بر تغذیه

کیفیت آغوز از طریق اندازه گیری ایمونوگلوبین G سنجش می شود، زیرا ایمونوگلوبین G مهم ترین آنتی بادی است که باعث ایجاد ایمنی در بدن گوساله می شود. جهت سنجش کیفیت این خوراک طلایی، میتوان از کلسترومتر استفاده کرد. توجه داشته باشید که سنجش میزان ایمونوگلوبین G باید در دمای اتاق صورت گیرد چون دما می تواند سبب خطا در اندازه گیری شود. در یک آغوز با کیفیت، میزان ایمونوگلوبین G بالاتر از ۵۰ گرم هر لیتر خواهد بود.

از دستگاه انکسارسنج نیز می توان برای بررسی کیفیت آغوز استفاده کرد. بدین منظور دو قطره آغوز کافی بوده و نیاز نیست سنجش در دمای اتاق صورت گیرد. یک آغوز خوب در انکسارسنج عدد ۲۵% بریکس را نشان خواهد داد. حتما می پرسید واحد بریکس چیست؟! بریکس واحد اندازه گیری میزان قند است اما در آغوز، کل محتوای مواد جامد را که همبستگی بالایی با میزان ایمونوگلوبین G دارد، نشان می دهد.

تغذیه اصولی آغوز بدین صورت است؛ ۴ لیتر بلافاصله پس از تولد و ۲ لیتر طی ۱۲ ساعت اول زندگی گوساله. اگر گوساله تمایلی به مصرف آغوز نداشت، باید تغذیه به صورت دستی به کمک لوله مری صورت گیرد.

علاوه بر ایمونوگلوبین، ترکیبات دیگری نیز در آغوز وجود دارد که بر روی سلامت دستگاه گوارش تاثیر مثبت می گذارد. محققان طی بررسی هایی که انجام دادند مشاهده کردند که تولید شیر در اولین دوره شیردهی، در گوساله هایی که ۴ لیتر آغوز بلافاصله پس از تولد مصرف کرده اند نسبت آنهایی که ۲ لیتر مصرف کرده بودند، به صورت معنی داری بالاتر بود. این مشاهده در دوره شیردهی دوم به شکل واضح تری خود را نشان می دهد.

آیا محیط نگهداری دام می تواند بر آغوز تولیدی آن پس از زایش تاثیر بگذارد؟!

پاسخ این پرسش، مثبت می باشد. دمای محیط گاوها قبل از زایش بر کیفیت آغوز و میزان تولید آن موثر می باشد. دمای حدود ۲۵ درجه سانتی گراد بهترین دمایی است که می تواند باعث افزایش کیفیت آغوز تولیدی پس از زایش شود. با افزایش دمای محیط (شرایط استرس گرمایی)، کیفیت آغوز کاهش می یابد! علت اصلی این اتفاق، کاهش مصرف آغوز توسط گوساله است. به تبع کاهش کیفیت آغوز مصرفی، زمان از شیرگیری دیرتر و تولید شیر در اولین دوره شیردهی کمتر خواهد بود. استفاده از سایه بان و فن در زمان استرس گرمایی، می تواند میزان جذب ایمونوگلوبین G را افزایش دهد.

اثرات نژاد و شکم زایش بر کیفیت آغوز

بررسی ها نشان داده است که کیفیت آغوز تحت تاثیر نژاد قرار دارد؛ کیفیت آغوز تولیدی در نژاد هلشتاین پایین تر از کیفیت آغوز نژاد جرسی است. دلیل این حالت، رقیق تر بودن آغوز هلشتاین نسبت به آغوز جرسی است.

در گاوهای شکم اول نیز کیفیت آغوز نسبت به گاوهایی که چند شکم زایش داشته اند، پایین تر است زیرا سیستم ایمنی گاوهایی که برای اولین بار زایش داشته اند، کمتر تحت تاثیر پاتوژن ها قرار گرفته است. البته به نظر می رسد امروزه این مورد کمتر مورد توجه قرار می گیرد زیرا تغذیه تلیسه هایی که برای اولین بار زایش انجام می دهند، نسبت به گذشته بسیار بهبود پیدا کرده است. نکته دیگری که ذکر آن خالی از لطف نیست این مورد است؛ اخیرا یافته ها نشان داده است که نژاد جرسی طی ماه های زمستان در نیم کره شمالی، آغوز خیلی کمتری تولید می کنند. این اثر بیشتر در گاوهایی که چندین بار زایش داشته اند، مشاهده شده است که می تواند همبستگی بالایی با طول روز اتفاق بیفتد.

اهمیت پاستوریزه کردن آغوز

پاستوریزه کردن آغوز می تواند سبب کاهش تعداد باکتری های حاضر در آغوز شود. معمولا بدین منظور، آغوز به مدت ۶۰ دقیقه در دمای ۶۰ درجه حرارت داده می شود. این عمل می تواند محتوای ایمونوگلوبین G را ۱۲- ۹ درصد کاهش دهد و در عین حال، میزان جذب آن را بهبود بخشد. دلیل این اتفاق می تواند، از بین رفتن باکتری هایی باشد که به ایمونوگلوبین G متصل شده و آنها را غیر قابل جذب می کنند.

جایگزین های آغوز!

گاها ممکن است میزان آغوز تولیدی در گله کم باشد که در این حالت باید از جایگزین آغوز استفاده شود. جایگزین آغوزی مناسب است که بر پایه کلستروم بوده (بدون آب) و طبق دستورالعمل آن آماده سازی می شود. با این حال، این نوع جایگزین های آغوز به خوبی جایگزین های بر پایه لاکتوز عمل نمی کنند. از استفاده از مکمل های آغوز باید اجتناب شود چون تنها مزیت آنها ایجاد ایمنی نسبت به پاتوژن های منطقه می باشد و کاربرد گسترده ای ندارند.

ذخیره سازی آغوز

این عمل را می توان به منظور استفاده از آغوز مازاد در زمان کمبود آغوز گاوی که به تازگی زایش داشته است، انجام داد. آغوز مازاد باید پس از دوشش، کیفیت سنجی شده و جهت ذخیره سازی در بطری های ۲ لیتری ریخته شود. آغوز در صورت فریز کردن، می تواند تا یک سال بعد قابل استفاده باشد. بهتر است بدین منظور از یخچال های بدون برفک استفاده گردد. چون یخ زدگی باعث از بین رفتن ایمونوگلوبین G در آغوز می شود. جهت استفاده از آغوز فریز شده، باید دمای آن به صورت تدریجی افزایش یابد و از حرارت دادن زیاد آن اجتناب شود چون ممکن است به ایمونوگلوبین G آسیب وارد شود. بهترین راه، استفاده از حمام آب گرم است.

نتیجه گیری 

تغذیه گاو شیری مبحثی بسیار جامع و گسترده می باشد که پرداختن به آن نیاز به بررسی جزء به جزء در بخش های مختلف می باشد. این مقاله آغازی بر مبحث تغذیه گاو شیری بود که در آن به بررسی اهمیت تغذیه گوساله های شیرخوار، نکات مربوط به آغوز، عوامل تاثیرگذار بر کیفیت آغوز از جمله محیط، نژاد و تعداد زایش را بررسی کردیم و به صورت مختصر به بحث پاستوریزه کردن و ذخیره سازی آن پرداختیم. در مقالات آینده مرحله به مرحله در تغذیه گاو شیری پیش خواهیم رفت و سعی خواهیم کرد به صورت دنباله دار به کاربردی ترین اصولی که قابل استفاده در فارم به صورت عملی باشد، بپردازیم.

تهیه و تنظیم: دکتر امین دیندارصفا

برگرفته شده از منبع:

Erickson, P. S., & Kalscheur, K. F. (2020). Nutrition and feeding of dairy cattle. In Animal Agriculture (pp. 157-180). Academic Press.

مطالعه این مقاله نیز پیشنهاد می شود: پرورش گوساله شیرخوار؛ ۳۰ نکته طلایی جهت بهترین عملکرد

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است