کنجاله سویا و اهمیت آن در تغذیه طیور و جایگزین های آن (قسمت اول)

کنجاله سویا و اهمیت آن در تغذیه طیور و جایگزین های آن (قسمت اول)

 

کنجاله سویا و جایگزین های مناسب آن

قسمت اول 

در این فایل صوتی در مورد کنجاله سویا و جایگزین های مناسب آن و اهمیت توازن پروتئینی و آمینو اسیدی جیره صحبت خواهیم کرد.

دانه سویا یا لوبیای روغنی (کنجاله سویا) یکی از پر مصرف ترین مواد خوراکی در صنایع غذایی انسانی و صنعت خوراک دام و طیور می باشد.

از سال ۱۹۹۷ میلادی به یکباره مصرف این دانه و کنجاله حاصل از آن در مقایسه با پنبه دانه، کالونا و نظایر آن افزایش پیدا کرد. از کل کنجاله سویای تولیدی در جهان چیزی نزدیک ۵۴% آن در صنعت غذای طیور به کار می رود. و سهم این کنجاله در تغذیه خوک به ۲۶% می رسد. این در حالی است که فقط ۵% از کنجاله سویا و فرآورده های آن مانند فول فت در تغذیه گاوهای شیری به کار می رود. که بیانگر اهمیت این پروتئین در تغذیه طیور است.

طیور گوشتی مانند مرغ، بوقلمون نیازمندی های پروتئینی بسیار بالایی دارند، این موضوع به خاطر سرعت رشد بالا و متابولیسم شدید این پرنده ها است. علاوه بر این به تعادل خاصی از اسیدهای آمینه احتیاج دارند، که این تعادل خاص از لحاظ اسیدهای آمینه در سایر دانه های بقولات و لگومینه ها اصلا وجود ندارد. به عنوان مثال از لحاظ اسیدهای آمینه مانند آرژنین، لایزین، هیستیدین و اسیدهای آمینه شاخه دار، تنها کنجاله سویا است که می تواند نیازمندی های طیور گوشتی و بسیاری از گونه های ماهی را برآورده کند.

در حالی که کنجاله بادام زمینی، پنبه دانه، کولزا، آفتابگردان، گلرنگ همه اینها دچار فقرو ضعف بسیاری از اسیدهای آمینه ضروری می باشند. علی رقم اینکه در پودر ماهی های خوب تعادل بسیار مناسبی از لحاظ کلیه اسیدهای آمینه ضروری وجود دارد، ولی به دلیل تقلبات زیاد، قیمت بسیار بالای پودر ماهی با کیفیت و محدودیت مصرف پودر ماهی در جیره های غذایی طیور لذا هنوز هم کنجاله سویا حرف اول را در تأمین بخش عمده ای از نیازمندی های پروتئینی و آمینو اسیدهای طیور می زند.

اما باید توجه داشته باشیم که علی رقم این برتری های نسبی دانه خام سویا و کنجاله های سویایی که به خوبی عمل آوری نشده اند دارای مجموعه ای از بازدارنده های غذایی هستند که وجود آنها می تواند مشکلات زیادی را برای پرنده به همراه داشته باشد.

از جمله مواد ضد تغذیه سویا و کنجاله های با کیفیت ضعیف می شود، به مواد ضد انعقاد خون، ترکیبات حساسیت زا، مواد گواتر زا و مخصوصاً به ترکیبات بازدارنده آنزیم های پروتازی دستگاه گوارش اشاره کرد که مخصوصا دسته اخیر یعنی بازدارنده های پروتازی و اُوره آز مهم ترین فاکتورهای ضد تغذیه ای سویا به شمار می روند و می توانند هضم پروتئین ها را به شکل همه جانبه ای مهار کنند و قابلیت دسترسی اسیدهای آمینه را به شدت کاهش دهند. که این موضوع با مشکلاتی از لحاظ غده پانکراس یا لوزالمعده نیز همراه است.

مشخص شده که وجود مقادیر بالایی از این بازدارنده ها مخصوصا Kunitz و Bowman Birk باعث تشدید فعالیت غده پانکراست برای ترشح مقادیر بیشتری از شیرآبه گوارشی و آنزیم های پروتازی می شود و از آنجا که بازدارنده کیومیتس از فعال شدن آنزیم تریپسین ممانعت می کنه لذا آنزیم های پروتازی ترشح شده از پانکراست که همگی به صورت پیش آنزیم یا آنزیم فعال نشده ترشح می شوند در حضور بازدارنده کیونیدس فعال نخواهند شد و این موضوع باعث می شود که هضم پروتئین ها به شکل گسترده ای مهار شود.

لازم به ذکر است که حرارت ۷۵ تا ۸۵ درجه ساتیگراد می تواند بیش از ۵۰% بازدارنده های پروتازی را از بین ببرد. و دمای ۱۰۰ درجه سانتیگراد مدت ۱۵ ثانیه باعث غیر فعال شدن بیش از ۹۰% بازدارنده های کنجاله سویا می شود. و در درجات ۱۳۰ درجه سانتیگراد به مدت ۳۰ ثانیه می تواند ۱۰۰% بازدارنده های سویا را از بین ببرد. بنابراین اعمال فرایند حرارتی درست در تولید کنجاله سویا بسیار حائظ اهمیت باشد. چون عمل آوری نا مناسب می تواند بازدارنده های سویا را کماکان فعال نگه دارد، در حالی که عمل آوری بیش از حد هم می تواند مشکل ساز باشد. چرا که باعث آسیب به پروتئین کنجاله سویا می شود، و برخی از اسیدهای آمینه مانند لایزین، آرژنین، هیستیدین و تیریپتوفون رو از دسترس خارج می کند.

در تهیه و مصرف کنجاله سویا فقط نباید پروتئین خام یا کنجاله ملاک واقع شود، و حتما باید منبع سویا و روش عمل آوری هم مد نظر قرار بگیرد تا فرمولاسیون جیره بتواند به نتیجه منطقی و مناسب از لحاظ عملکرد رشد و راندمان تبدیل غذا منتهی شود.

http://zarinjavdaneh.ir/جایگزین-کنجاله-سویا-تغذیه-طیور-خوراک-ط/

دکتر جهانیان 
مدیر تغذیه شرکت زرین جاودانه

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است