عفونت‌های رحمی یا آندومتریت و فاکتورهایی که در بروز آن در گاو دخالت دارند

عفونت های رحمی

عفونت‌های رحمی یا آندومتریت و فاکتورهایی که در بروز آن در گاو دخالت دارند

عفونت‌های رحمی یا آندومتریت

قسمت دوم

در گاوهایی که دچار عفونت‌های شدید رحمی هستند میزان آبستنی از اولین تلقیح آنان ۸% پایین‌تر از گاوهای سالم است. گاوهای پیر بیشتر در معرض عفونت‌های رحمی قرار دارند. فاکتورهایی که در بروز عفونت‌های رحمی در گاو دخالت دارند عبارتند از :

  • عوامل تغذیه‌ای و محیطی
  • کمک به زایمان
  • کمبود وزن در هنگام زایمان
  • تزریقات رحمی پس از زایمان
  • عدم تشخیص فحلی

وقتی گاوها در پی تشخیص غلط فحلی تلقیح می‌شوند، عوامل عفونت‌زا شانس پیدا می‌کنند در این زمان در رحم جایگزین شوند. چون در این زمان غلظت‌های زیاد پروژسترون در سرم خون دیده می‌شود، این امر مهاجرت گلبول‌های سفید به رحم جهت مبارزه با عوامل عفونت‌زا را کُند کرده در نتیجه به دلیل آسیب به بافت رحم، آبستنی از دست می‌رود و گاو ماده دوباره فحل می‌شود. نکته‌ای که بایستی بدان توجه نمود این است که در فحلی واقعی چون استرادیول سرم خون بالاست مهاجرت گلبول‌های سفید به رحم افزایش می‌یابد.

اختلالات مربوط به تخمک‌گذاری

عوارض باروری ناشی از اختلال در تخمک‌گذاری از سه جنبه قابل بررسی می‌باشد :

  • یا اووسیت آزاد نمی‌شود که در نتیجه باروری اتفاق نمی‌افتد (عدم تخمک‌گذاری)
  • یا اووسیت خیلی دیر آزاد می‌شود طوریکه اسپرم نمی‌تواند آن را بارور کند ( تخمک‌گذاری به تأخیر افتاده)
  • یا اینکه اووسیت پیر شده است و قادر به رشد طبیعی نیست.

عواملی که باعث اختلال در تخمک‌گذاری می‌شوند عبارتند از :

  • کمبود هورمون یا عدم تعادل آن
  • ایجاد نشدن گیرندۀ هورمون در بافت هدف
  • عوامل مکانیکی بطور مثال جراحات وسیع از جمله چسبندگی بورس تخمدانی به سطح تخمدان که از فرآیند فیزیکی تخمک‌گذاری جلوگیری می‌کند.
الف- عدم تخمک‌گذاری : عوارضی که زمینۀ جفت‌ ناپذیری واقعی را فراهم می‌سازند گاها با یک فحلی بدون تخمک‌گذاری و با فولیکولی که تحلیل می‌رود، شروع می‌شود. در این عارضه گاو ماده طی چند هفتۀ اول بعد از زایمان دارای فولیکول‌های بدون تخمک‌گذاری و بزرگ شده می‌باشد که به غلط کیست پنداشته می‌شوند ولی آنها موقتی بوده و باقی نمی‌مانند حتی اگر هیچ درمانی روی آنها صورت نگیرد. گاهی فولیکول تحلیل نمی‌رود ولی با بدست آوردن حداکثر اندازه یعنی قطر ۵/۲-۲ سانتی‌متر،

دیوارۀ آن لوتئینی می‌شود. این نوع فولیکول‌ها بعد از ۱۸ روز یا اغلب خیلی زودتر تحلیل می‌روند به همین دلیل گاو ماده در زمانی کوتاهتر از معمول به فحلی باز می‌گردد. بعد از تحلیل فولیکول لوتئینی شده فحلی بعدی با تخمک‌گذاری طبیعی همراه خواهد بود. برای درمان این عارضه در صورت حصول اطمینان از اینکه تخمک‌گذاری در فحلی بعدی صورت می‌گیرد، از hCG یا GnRH استفاده می‌کنند. در صورت مشاهدۀ چسبندگی بورس تخمدانی این عارضه قابل درمان نیست.

ب-تخمک‌گذاری به تأخیرافتاده : این پدیده را یکی از علل کاهش باروری در گاوهای ماده‌ای می‌دانند که فعالیت تخمدانی دارند ولی آبستن نمی‌شوند. در این مورد چون مقدار هورمون هیپوفیزی آزاد شده کافی نیست تخمک‌گذاری به تعویق می‌افتد. درمان در این قبیل موارد مستلزم تزریق هورمونی است تا به تسریع زمان تخمک‌گذاری کمک کند. تزریق GnRH باعث بالا رفتن غلظت FSH و LH می‌شود که ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به حداکثر می‌رسد و ظرف ۴ ساعت به میزان قبل از تزریق برمی‌گردد. روند آزاد شدن LH شبیه آزاد شدن قبل از تخمک‌گذاری آن است که بعد از تزریق روند تخمک‌گذاری و چرخۀ فحلی با هم هماهنگ می‌شوند.

روش درمانی دیگر استفاده از دو بار تلقیح مصنوعی است که یکی در زمان عادی و دومی ۲۴ ساعت بعد از آن انجام می‌گیرد.

کیست‌های تخمدانی

به تخمدان‌هایی کیستی می‌گویند که یک تودۀ پر از مایع مقاوم و بزرگتر از ۵/۲ سانتی‌متر در یک یا هر دو تخمدان وجود داشته باشند که منجر به اختلال در تولید مثل می‌شود. کیست‌ها در اثر انجام نشدن تخمک‌گذاری در فولیکول گراف ایجاد می‌شوند. در این عارضه فولیکول‌ها به جای تحلیل رفتن افزایش حجم پیدا می‌کنند و لایۀ سلول‌های دانه‌دار حداقل به مدت ۱۰ روز باقی می‌ماند در نتیجه فعالیت چرخه‌ای طبیعی تغییر می‌کند بطوریکه که گاو یا بدون فعالیت چرخه‌ای می‌شود یا دچار شهوت زیاد جنسی می‌گردد. بیماری کیست تخمدانی علت مهم کاهش باروری است.

کمبود لوتئال

پروژسترون برای ادامۀ آبستنی ضروری است. تا روزهای ۲۰۰-۱۵۰ و در بعضی موارد تا زمان زایمان، پروژسترون از جسم زرد تولید می‌شود. درصورتی که جسم زرد به طور کامل تشکیل نشود یا به طور طبیعی فعالیت نداشته باشد به دلیل کمبود پروژسترون آبستنی متوقف می‌شود. در واقع غلظت کم پروژسترون در طول چرخۀ فحلی باعث می‌شود پس از تلقیح فولیکول‌های دائمی در گاو تشکیل شود که این فولیکول‌ها باعث ایجاد تخمک‌هایی می‌شوند که باروری کمی داشته و منجر به مرگ جنین کمی بعد از آبستنی می‌شوند. تخمک‌هایی که از فولیکول‌های با اندازۀ کوچکتر تشکیل می‌شوند در پاسخ به تزریق GnRH در برنامه‌های همزمان‌سازی فحلی کاهش نرخ گیرایی را نشان می‌دهند که این مسئله باعث کوتاه شدن چرخه‌های فحلی و کاهش نرخ آبستنی می‌شود.

در مواردی بعد از تشکیل جنین، نطفه نمی‌تواند هورمون‌های تحلیل برندۀ جسم زرد را سرکوب کند در نتیجه جسم زرد نابالغ چروکیده شده و آبستنی از دست می‌رود که در این حالت بازگشت به فحلی را مشاهده می‌کنیم.برای کنترل این پدیده میتوان با تعیین میزان پروژسترون خون یا شیر، فعالیت بافت لوتئال را مورد بررسی قرار داد. برای درمان این عارضه می‌توان از تزریق hCG یا GnRH بعد از تخمک‌گذاری استفاده کرد که در این حالت یا رشد و فعالیت جسم زرد تحریک می‌‎شود یا تشکیل اجسام زرد کمکی تحریک می‌شود.

نتیجه گیری

توصیه می‌شود برای جلوگیری از بروز پدیدۀ گاوهای برگشتی در گله‌های شیری اقدامات مدیریتی زیر انجام شوند:

  • بررسی مداوم وضعیت تولید مثلی گاوهای ماده
  • تشکیل پروندۀ انفرادی برای هرکدام از گاوهای گله
  • ثبت دقیق فحلی‌ها و تلقیح‌ها
  • بررسی کارا بودن مأمور تلقیح چراکه در صورت رعایت تمام اصول علمی اگر مأمور تلقیح از کارایی پایینی برخودار باشد گاوها مکررا به فحلی برخواهند گشت که این مسئله با سندرم گاو برگشتی اشتباه می‌شود.

 

http://zarinjavdaneh.ir/category/پرورش/

https://t.me/zarin_javdaneh

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است