عنصر آهن، اهمیت و نقش آن در تغذیه طیور و بهبود رشد

عنصر آهن، اهمیت و نقش آن در تغذیه طیور و بهبود رشد

عنصر آهن، اهمیت و نقش آن در تغذیه طیور و بهبود رشد

در اینجا در خصوص عنصر آهن صحبت خواهیم کرد.

نیاز به این عنصر آهن از ابتدای خلقت بشر به خوبی درک شده بود. یونانیان باستان اعتقاد داشتند که نوشیدن آبی که در آن یک شمشیر قرار دارد به شخص قدرت، شجاعت و نیرو می دهد. و خوردن آب حاصل از شمشیر زنگ زده (آهن) باعث رفع کم خونی و گلگونی چهره می شود.

این عقاید اولیه و تحقیقاتی که در راستای آن انجام شد خیلی زود و در دهه ۱۷۵۰ میلادی منجر به کشف آهن به عنوان یکی از اجزای اصلی خون شد.

نقش های عنصر آهن 

عنصر آهن به عنوان جزئی از ساختار هموگولوبین و اساسا به عنوان عنصر دخیل در فرایند خون سازی شناخته می شود. ولی باید یادآوری کنیم که نقش عنصر آهن اختصاصا و صرفا دخالت در خون سازی و متابولیسم  و نقل وانتقال اکسیژن نیست.

آهن در ساختار آنزیم هایی همچون کاتالایزها و پروکسیتازها به ایفای نقش می پردازد. و به این واسطه می تواند در سیستم های آنتی اکسیدانی بدن دخالت داشته باشد. همچنین آهن در سیستم های آنزیمی سیتوکرومی و در زنجیره انتقال الکترون دخالت دارد.

 با شرکت در ساختار و عمل آنزیم های سیتوکرومی آهن می تواند در فعال کردن اکسیژن و انتقال الکترون و همچنین کاتالیز و تجزیه ترکیباتی مانند پروکسید هیدروژن دخالت مستقیم داشته باشد.

آهن در ساختار میوگلوبین در داخل عضلات هم وجود دارد. این عنصر نقش مهمی را در فعالیت های عضلانی بر عهده دارد. وفقدان آن می تواند با ضعف عضلات همراه باشد. به دلیل اینکه وظیفه نقل و انتقال اکسیژن و سوخت هوازی در داخل عضلات بر عهده مولوکول میوگلوبین است. و کمبود آهن می تواند راحت به پدیده ایی موسوم به ریگر یا خستگی عضلانی منجر شود.

در اثر کمبود عنصر آهن کم خونی های میکروسایتیک اتفاق می افتد. و حجم گلوبول های قرمز خون به شدت کاهش پیدا می کند و مشخص شده که در پرندگان رنگی فقر و یا کمبودهای خفیف آهن می تواند به بی رنگ شدن ناقص یا کامل پروبال ها منجر شود.

بنابراین ضرورت دارد که ما عنصرآهن را در مقادیر مناسب و با استفاده از منابع سهل الوصول برای پرنده تأمین کنیم. و آیتم ها و عواملی که می تواند به جذب موثرتر این عنصر کمک دهد را هم در جیره لحاظ کنیم.

عوامل موثر برای جذب بهتر عنصر آهن

مشخص شده که جذب عنصر آهن به واسطه ترکیبات اسیدی مثل اسید اسکوربیک یا ویتامین C تشدید می شود. و همچنین سیستئین، گلوتاتیون و سایر ترکیبات احیا کننده می توانند باعث تسهیل جذب آهن از دستگاه گوارش شوند. بنابراین مصرف ترکیبات اسیدی یا به طور کلی اسیدی فایرها می تواند باعث بهبود جذب این عنصر شود.

نکته جالب توجه درباره عنصر آهن این است که جذب آهن کلا تحت کنترل قرار دارد.

یعنی این نیست که ما با استفاده از عوامل تسهیل کننده جذب آهن باعث شویم که هر مقدار آهن از دستگاه گوارش جذب شود. و جذب زیادی و مازاد آهن مشکلاتی را در ادامه به وجود بیاورد. باید بدانیم که جذب آهن کاملا تحت کنترل است. و این کنترل اساسا از طریق سلول های روده و مولکول های دخیل در متابولیسم آهن صورت می گیرد.

وقتی که آهن از دستگاه گوارش شروع می کند به جذب شدن با پروتئینی به نام فریتین در سلول های روده اتصال برقرار می کند. و وقتی که آهن جذب شده باعث اشباع مولکول های فریتین از آهن شد یک پدیده به نام گات بلاک یا مصدود شدن سلول های روده ای اتفاق می افتد.

که در نتیجه آن جذب آهن متوقف می شود. و به این ترتیب مصرف آهن زیادی مستقیما نمی تواند باعث مسمومیت آهن شود چون مازاد آن اصلا جذب نمی شود و وارد مدفوع خواهد شد و از بدن دفع می شود.

ذخایر آهن متصل به فریتین و آن چیزی که در سلول های روده مورد ذخیره سازی قرار گرفته توسط پروتئینی موسوم به ترانسفرین در پلاسمای خون انتقال پیدا می کند. و به کبد و سایر اندام های بدن انتقال داده می شود. و با کاهش ذخایر آهنی که متصل به فریتین در سلول های روده هستند مجددا جذب آهن آغاز می شود. و این رویه کاملا می تواند باعث کنترل میزان جذب آهن از دستگاه گوارش شود.

میزان نیاز به آهن

میزان نیاز به عنصر آهن بسیار متغییر است. در اغلب گونه های طیور که ما با آنها  سروکار داریم به سطوحی در حدود ۳۵ تا ۶۰ میلی گرم بر کیلوگرم در جیره نیاز است. که معمولا با استفاده از سولفات های آهن این میزان نیاز را تأمین می کنیم. که جذب آن هم نسبتا جذب خوبی است.

باید به این نکته توجه داشت که اشکال آلی مثل کمپلکس آهن متایونین و یا اشکال گلایسیناتین اینها از جذب بالاتری برخوردارهستند.

تهیه و تنظیم: واحد علمی شرکت زرین جاودانه

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است