عنصر سلنیوم و نقش آن در تغذیه طیور (خوراک، کنسانتره، مکمل)

عنصر سلنیوم و نقش آن در تغذیه طیور

عنصر سلنیوم و نقش آن در تغذیه طیور (خوراک، کنسانتره، مکمل)

عنصر سلنیوم و نقش آن در تغذیه طیور (خوراک، کنسانتره، مکمل)


عنصر سلنیوم و نقش آن در تغذیه طیور

سلنیوم یک عنصر کم نیاز ضروری برای همه مهره­ داران از جمله طیور می­ باشد. این عنصر برای نخستین بار در سال ۱۸۱۷ توسط یک شیمیدان سوئدی به نام جونز جاکوب برزلیوس کشف شد. پس از سال­ ها مطالعات شیمیایی در مورد این عنصر، نخستین بار به دلیل خواص سمی­اش مورد توجه دانشمندان علم تغذیه قرار گرفت. در دهه ۱۹۳۰ تحقیقات نشان داد که بیماری­ های آلکالی و کوری همراه با سرگیجه، در نتیجه اثرات سمی عنصر سلنیوم ایجاد می­ گردند. اما در ادامه، تحقیقات نشان داد که این عنصر در سطوح بسیار پایین برای کارکرد صحیح سلول­ ها و به ویژه در شکل­ گیری پاسخ  ­های مطلوب سیستم ایمنی ضروری می­ باشد.

در سال ۱۹۷۳، روتروک و همکاران موفق شدند نقش سلنیوم را در عملکرد مناسب آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز شناسایی نموده و پس از آن، آنزیم ­های فراوان دیگری نیز کشف شد که عملکرد آن­ها، به نحوی با عنصر سلنیوم در ارتباط بود. کمبود این عنصر در حیوانات باعث ایجاد بیماریی­ هایی نظیر تجمع آب در زیر پوست، تحلیل لوزالمعده در طیور و بیماری ماهیچه سفید در گوسفند می ­شود. مشخص گردیده که سطوح پایین فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز (که یک آنزیم وابسته به سلنیوم است) در گلبول­ های قرمز، با افزایش خطر شیوع بیماری­ های قلبی- عروقی همراه بوده و حتی می­توان از سطح فعالیت این آنزیم به عنوان یک شاخص پیشگویی ­کننده برای این قبیل از بیماری ­ها استفاده نمود.

مکانیسم عمل آنزیم گلوتاتیون پراکسیدازمکانیسم عمل آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز در حذف رادیکال‌های آزاد

بطور کلی، سلنیوم عمده نقش‌های متابولیکی و بیوشیمیایی خود را در ارتباط با پروتئین‌ها به انجام می‌رساند که به پروتئین ­های حاوی سلنیوم، سلنوپروتئین‌ها اطلاق می شود. این مجموعه از پروتئین‌ها در محافظت از سلول‌ها در برابر تنش‌های اکسیداتیو، متابولیسم غده تیروئید، تحریک و تقویت پاسخ‌های ایمونولوژیک و … نقش دارند.

این عنصر در اشکال مختلف آلی و معدنی وجود داشته که فرم معدنی آن، به صورت متداول برای مکمل کردن جیره­ ها مورد استفاده قرار می ­گیرد. فرم آلی این عنصر در مقایسه با شکل معدنی، دارای تفاوت­ هایی از نظر جذب، سوخت و ساز و ماندگاری در بدن می­باشد. امروزه به دلیل حجم بالای حمل و نقل مواد خوراکی در صنعت طیور، عملاً بررسی وضعیت سلنیوم مواد خوراکی با توجه به محل رشد آنها، غیر ممکن است. از طرفی، هزینه بالای اندازه­ گیری عنصر سلنیوم و فاصله بسیار نزدیک بین سطح نیاز و سطح مسمومیت این عنصر باعث شده تا در بیشتر مزارع پرورشی، سلنیوم معمولاً در غلظت­ های مشخصی و بدون توجه به مقدار سلنیوم موجود در مواد خوراکی، به صورت محدود به جیره­ ها اضافه شود.

منابع سلنیوم

منابع مختلف سلنیوم دارای ارزش بیولوژیک متفاوتی از نظر تغذیه­ ای می­ باشند. در شرایط امروزی، استفاده از سلنیوم و دیگر مواد مغذی دخیل در سیستم ­های آنتی ­اکسیدانی بدن، ضروری می نماید، چرا که در گله­های پرورشی امروزی، به دلیل میزان تولید بالا، از سطوح نسبتاً بالای چربی استفاده شده و به علاوه، شرایط تنش­ زای حاکم بر گله­ ها نیز بحث تولید رادیکال­ های آزاد و آسیب­ های ناشی از آنها را تشدید نموده است. این در حالی است که امروزه به دلیل کاهش هزینه ­های غذایی، از منابع چربی بعضاً ارزان قیمتی استفاده می ­شود که از همان ابتدا دچار درجات متفاوتی از فساد اکسیداتیو بوده و همین موضوع، لزوم استفاده از ترکیبات آنتی ­اکسیدانی نظیر سلنیوم را دو چندان نموده است.

https://t.me/zarin_javdaneh

http://zarinjavdaneh.ir/سلنیوم-اهمیت-و-نقش-این-عنصر-سلنیوم-در-ت/

 

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است