لنگش در گاو شیری و ابعاد مختلف و تاثیرات آن در مزارع

لنگش در گاو شیری

لنگش در گاو شیری و ابعاد مختلف و تاثیرات آن در مزارع

لنگش در گاو شیری یک مسئله جدی برای رفاه دام های شیری محسوب شده و پس از ورم پستان و مشکلات تولید مثلی (جفت ماندگی)، سومین دلیل حذف از گله شناخته می شود. لنگش در گاو شیری هم بر تولید شیر و هم بر عملکرد تولید مثلی تاثیر گذاشته و عمر اقتصادی دام را کاهش می دهد. هزینه های تحمیل شده به دلیل وجود بیماری در گله از عمده ترین دلایل ضرر اقتصادی در مزارع پرورش گاو شیری به شمار می رود. امروزه سیستم پرورشی بسته به صورت گسترده در مزارع پرورش گاو شیری مورد استفاده قرار می گیرد چون تقاضا برای تامین شیر به دلیل افزایش به رویه جمعیت، به شدت افزایش یافته است. در این نوع پرورش چون دام ها در محیطی غیر از زیستگاه طبیعی خود قرار می گیرند، طیف گسترده ای از مشکلات رفاهی را تجربه می کنند که لنگش در گاو شیری یکی از مهم ترین این مشکلات رفاهی است.

بررسی لنگش در گاو شیری مستلزم توجه به این نکته است که این ناهنجاری متابولیکی یک وضعیت چند فاکتوری است بدین معنی که تحت تاثیر چند عامل مختلف می تواند ایجاد گردد. لنگش درگاو شیری سبب ایجاد استرس در دام می شود که در نتیجه آن کاهش عملکرد رخ می دهد. گاوهای دچار لنگش معمولا تمایلی به استفاده از دستگاه شیردوشی خودکار ندارند و هنگامی که مجبور شوند در این نوع سیستم قرار گیرند، علائم تنش قابل ملاحظه و مشهودی از خود بروز می دهند.

آمارهای مختلف نشان می دهد معمولا حداقل ۱۰% از موارد حذف در گله مربوط به لنگش در گاو شیری است، به همین دلیل پرداختن به این ناهنجاری متابولیکی و کنترل آن در گله امری ضروری است. در ادامه مقاله به بررسی علل ایجاد لنگش، ضررهای مربوط به این ناهنجاری و نحوه مدیریت و پیشگیری آن در مزارع گاو شیری می پردازیم. در ادامه مقاله با ما همراه باشید.

مهم ترین علل بروز لنگش در گاو شیری

عوامل موثر در بروز لنگش در گاو شیری به سه دسته تغذیه، تاسیسات و ژنتیک دسته بندی می شوند. تعداد زیادی از مطالعات بالینی نشان می دهد اسیدوز و به تبع آن، کاهش pH شکمبه از اصلی ترین دلایلی است که باعث بروز لنگش در گاو شیری می شود.

بخش نشاسته ای و تجزیه پذیری آن، محتوای فیبر و فیبر موثر در جیره که برای تحریک جویدن و نشخوار مورد نیاز است، از مهم ترین عوامل تغذیه ای است که باید جهت کنترل لنگش در گاو شیری به آنها توجه کرد. زمانی که نیاز انرژی در دام بالاست، جهت تامین این مقدار از انرژی باید از مقدار زیادی کنسانتره در جیره استفاده کرد. از آنجایی که بخش اعظمی از ترکیب کنسانتره را غلات تشکیل می دهند، میزان نشاسته دریافتی در دام نیز بالاست. نشاسته انواع غلات با یکدیگر متفاوت است و به دو دسته سریع التخمیر و کٌند تخمیر دسته بندی می شود. به طور مثال، نشاسته موجود در جو از نوع اول و نشاسته موجود در ذرت از نوع دوم می باشد. وقتی این مقدار نشاسته در شکمبه تخمیر می شود، مقدار زیادی اسید چرب فرار تولید می شود. تولید این مقدار اسید، بیش از ظرفیت خروجی شکمبه است پس انباشت اسید در شکمبه اتفاق افتاده و pH شکمبه کاهش می یابد. با کاهش pH شکمبه، اسید به دیواره شکمبه آسیب وارد کرده و مخاط آن را با جراحت مواجه می کند. در این حالت بین خون و محیط شکمبه تبادل بوجود می آید که در حالت عادی نباید این اتفاق بیفتد. به دلیل جراحات بوجود آمده در دیواره شکمبه، بخشی از باکتری های شکمبه از طریق این جراحات وارد جریان خون می شوند. باکتری ها از طریق خون در بدن مهاجرت کرده و بخش های تحتانی اندام ها به خصوص پا و سٌم منتقل می شوند. این باکتری ها که در حالت عادی در محیط شکمبه باکتری های مفیدی بودند، در بافت شاخی سٌم تجمع پیدا کرده و آن را از بین می برند. بدین ترتیب لنگش در گاو شیری ایجاد می شود. این حالت را می توان به دومینویی از مشکلات تشبیه کرد که با یک ضربه کوچک (تغییر کوچک جیره) آغاز گردیده و به یک فاجعه ختم شده است.

ریز نکته:

با افزایش میزان کنسانتره در جیره جهت تامین جیره، به ناچار بخش علوفه ای کاهش داده می شود. با کاهش بخش علوفه ای، به خصوص یونجه، میزان فیبر موثر در جیره کاهش می یابد. فیبر موثر بخشی از فیبر جیره است که باعث تحریک نشخوار می شود. به طور مثال میزان فیبر موثر در یونجه بیشتر از ذرت علوفه ای است چون یونجه بیشتر از ذرت علوفه ای قابلیت تحریک نشخوار را دارد. با کاهش میزان فیبر موثر در جیره، ظرفیت دفع اسیدهای تولیدی توسط شکمبه کاهش یافته و بدین ترتیب، به دلیل تجمع اسید در شکمبه، در نهایت لنگش در گاو شیری اتفاق خواهد افتاد.

اما عامل دوم:

دومین عامل مهم در بروز لنگش در گاو شیری، تاسیسات و به خصوص کف ناهنجار می باشد. برای بررسی لنگش در گاو شیری با مقایسه پای گاو و انسان متوجه می شویم که سطح برای هر دو یکسان است اما وزنی که گاو بر پاهای خود متحمل می شود چندین برابر وزنی است که پاهای انسان متحمل می شود. این امر نشان می دهد در صورت استفاده از کف های بابهنجار، میزان درد وارد شده به سٌم گاو نیز بیشتر خواهد بود. کف های سیمانی و ناهموار از عمده ترین تاسیساتی هستند که باعث بروز لنگش در گاو شیری می شوند. ایستادن گاو به مدت طولانی بر روی این نوع سطوح باعث ایجاد جراحات سٌم می شود. یکی از مواقعی که به مدت طولانی می ایستد، مدت زمان بعد از شیردوشی است. سرپا نگه داشتن دام بعد از شیردوشی به دلیل جلوگیری از ایجاد عفونت در پستان است که بعد از شیردوشی هنوز سرپستانک ها بسته نشده است. همین امر و عدم توجه به آن می تواند به عارضه لنگش در گاو شیری منجر شود. در این مطلب از ژورنال Dairy Science به طور کامل به بررسی اجمالی تاسیسات و تاثیرات آن بر لنگش در گاو شیری پرداخته شده است.

آخرین عامل موثر در بروز لنگش در گاو شیری، عامل ژنتیکی است بطوریکه بعضی از نژادها نسبت به لنگش در مقایسه با سایر نژادها مستعدتر هستند. به طور مثال، نژاد هلشتاین به دلیل بالاتر بودن نیاز انرژی و به تبع آن، مصرف بالاتر کنسانتره، نسبت به نژاد سیمنتال به لنگش مستعدتر است. به همین دلیل، پرورش نژاد سیمنتال روز به روز گسترش بیشتری می یابد.

ضررهای اقتصادی ناشی از لنگش در گاو شیری

  • کاهش تولید شیر
  • کاهش درآمد ناشی از افزایش فاصله گوساله زایی
  • هزینه های درمان
  • افزایش هزینه های نیروی کار و پرستاری
  • افزایش احتمال حذف زودرس
  • کاهش وزن زنده دام

عوامل بالا همگی ضررهای ناشی از لنگش در گاو شیری است. بعضی از این عوامل به عنوان ضرر مستقیم و برخی دیگر به عنوان ضرر غیرمستقیم لنگش در گاو شیری در نظر گرفته می شوند. کاهش تولید شیر، هزینه های درمان و هزینه های نیروی کار و پرستاری به عنوان ضررهای مستقیم لنگش در گاو شیری در نظر گرفته می شود. افزایش فاصله گوساله زایی، احتمال حذف زودرس و کاهش وزن زنده دام به عنوان ضررهای غیرمستقیم لنگش در گاو شیری در نظر گرفته می شوند.

بیماری لنگش ممکن است در اوایل پدیدار شدن، به صورت خفیف بوده و مهم ترین نشانه آن، پشت خمیده گاو است. از این رو بسیار اهمیت دارد که در هنگام رفت و آمد در محل نگهداری دام ها، به نحوه ایستادن و حالت پشت آنها توجه شود. توجه به نکات پنهانی پرورش و رصد تغذیه ای در گله از کلیدی ترین عوامل کنترل لنگش در گاو شیری است. در ادامه به راه های درمان و پیشگیری از لنگش در گاو شیری خواهیم پرداخت.

لنگش در گاو

درمان و پیشگیری از لنگش در گاو شیری

با توجه به دلایلی که برای بروز لنگش در گاو شیری در ابتدای مقاله برشمردیم، می توان راه حل هایی در قالب هر دسته از عوامل ارائه کرد. برای جلوگیری یا درمان لنگش در گاو شیری، ابتدا باید بتوان دام هایی که در مراحل مختلف لنگش هستند را شناسایی کرد. برای این کار ابتدا باید گله به صورت دقیق توسط یک ناظر بررسی شود و نمره دهی حرکتی صورت گیرد. پس از شناسایی گاوهای دچار لنگش، می توان از راهکارهای زیر برای درمان استفاده کرد:

  • کاهش میزان کنسانتره مصرفی
  • تغذیه کافی فیبر
  • رسیدگی کامل به سٌم
  • افزایش طول علوفه مصرفی جهت تامین فیبر موثر کافی

طبق گفته معروف «پیشگیری بهتر از درمان است»، در بحث لنگش در گاو شیری نیز این موضوع کاملا صدق می کند. هم در مبحث تغذیه و هم تاسیسات توجه به این نکات می تواند از بروز لنگش در گاو شیری جلوگیری کند.

در هنگام استفاده از مقادیر بالای کنسانتره و غلات در جیره، حتما به بحث استفاده از بافر مناسب توجه کنید. از این منظر، جوش شیرین می تواند مناسب ترین منبع بافری باشد. در کنار این ترکیب استفاده از سایر بافرها نظیر سدیم سسکویی کربنات نیز خالی از لطف نخواهد بود. حتما توجه داشته باشید که خوراک باید به صورت کاملا مخلوط (TMR) به دام عرضه شود تا گاو شیری قادر به جداسازی و یا انتخاب اقلام خوراکی نباشد. یکی از ارزان ترین راهکارهای تغذیه ای، استفاده از علوفه با طول مناسب در جیره است که می تواند سبب تحریک نشخوار و حرکات شکمبه شود.

انجام سم چینی به صورت ۲ بار در سال (۱۲۰ روز پس از زایش و اوایل دوره خشکی) و استفاده از حمام سٌم نیز از سایر نکات مدیریتی در بحث تاسیسات است که می تواند از بروز لنگش در گاو شیری جلوگیری کند. یادتان باشد کف جایگاه نگهداری گاو شیری باید صاف و بدون شیار باشد تا از لنگش در گاو شیری جلوگیری شود. وجود لایه نازکی از کود در کف جایگاه می تواند سبب بهبود عملکرد حرکتی دام ها شود.

موارد ذکر شده در بالا، نکاتی است که با هزینه کمتر، از بروز لنگش در گاو شیری جلوگیری می کند. هزینه این راهکارها بسیار کمتر از هزینه حذف گاو یا افزایش فاصله گوساله زایی است.

امیدواریم این مقاله توانسته باشد شما را با ابعاد مختلف لنگش در گاو شیری آشنا کند و راهکارهای کاربردی به شما عرضه کرده باشد.

تهیه و تنظیم: بخش علمی شرکت زرین جاودانه

 

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است