متابولیسم (سوخت و ساز) چربی ها و کربوهیدرات ها دربدن دام و طیور

متابولیسم (سوخت و ساز) چربی ها و کربوهیدرات ها دربدن دام و طیور

متابولیسم (سوخت و ساز) چربی ها و کربوهیدرات ها دربدن دام و طیور

متابولیسم در برگیرنده همه فرایندهای شیمیایی است که درون یک اندام زنده اتفاق می افتد.

متابولیسم اصطلاحی است که برای توصیف ترتیب توالی فرآیندهای شیمیایی رخ داده در موجودات زنده به کار می رود. هر یک از اجزای جیره، به نوعی در متابولیسم دخیل هستند. برخی از فرآیندهای متابولیک شامل شکستن و تبدیل مواد پیچیده به مواد ساده تر هستند که با نام کلی کاتابولیسم شناخته می شود.

آنابولیسم توصیف کننده فرآیندهایی است که در آن مولکول های پیچیده از ترکیبات ساده تر ساخته می شوند. در نتیجه متابولیسم، یک سری ترکیبات زائد تولید می شود که باید به ناچار از نظر شیمیایی تغییر کنند و نهایتا دفع شوند. واکنش های ضروری برای این تغییر شکل ها بخشی از متابولیسم عمومی محسوب می شود.

به واسطه فرآیندهای متابولیک متعدد، انرژی مورد نیاز برای کارهای فیزیکی و شیمیایی، مانند ساخت کربوهیدرات ها، پروتئین ها و چربی ها فراهم می شود.

شکل زیر منابع اصلی متابولیت های در دسترس برای بدن و متابولیسم بعدی آنها را خلاصه کرده است.

بافت بدن و جیره

لازم به ذکر است که کل نیروهای متابولیسم در بلند مدت در حالت موازنه یا تعادل هستند. قانون پایستگی (قانون اول ترمودینامیک) می گوید که انرژی یا ماده نه ساخته می شوند و نه از بین می روند.

مفهوم تعادل مواد غذایی در معادله زیر نشان داده شده است.

مفهوم تعادل مواد مغذی

مفهوم تعادل مواد مغذی

در مفهوم کاربردی، ایم معادله اغلب برای پروتئین و انرژی به کار گرفته می شود، اگر چه همان طور که در ادامه خواهیم دید، انرژی یک ماده مغذی نیست. به نظر می رسد که مواد مغذی و متابولیت ها در مخازن بدنی متعددی وجود دارند، اگرچه هیچ ماده مغذی در یک مخزن واحد و یکپارچه وجود ندارد.

مخازن مواد مغذی و متابولیت ها

مخازن مواد مغذی و متابولیت ها در داخل بدن

در ساده ترین حالت، برای هر ماده مغذی سه مخزن (کنشی، ذخیره ای و پیش ساز) وجود دارد؛ اگرچه این سیستم ها بسیار پیچیده تر هستند. مخزن کنشی یا وظیفه مند به طور مستقیم در یک یا تعدادی از اعمال و وظایف بدن دخالت دارد، در حالی که مخزن ذخیره ای بافری از مواد فراهم می کند که می توانند به مخزن منشی انتقال پیدا کنند. مخزن پیش ساز موادی را فراهم می کند که می توانند برای ساخت مواد مغذی یا متابولیت ها استفاده شوند. بسیار مهم است که بدانیم مواد مغذی ضروری هیچ مخزن پیش سازی در بدن ندارند.

نقطه آغاز متابولیسم موادی هستند که از خوراک به دست می آیند. محصول نهایی متابولیسم کربوهیدرات ها در عمل گلوکز است که مقادیر اندکی از گالاکتوز و فروکتوز نیز همراه آن و جود دارد. اینها وارد خون باب کبدی می شوند و به کبد انتقال پیدا می کنند.

در حیوانات نشخوار کننده بخش عمده کربوهیدرات جیره در شکمبه به اسید استیک، اسید بوتیریک و اسید پروپیونیک (اسیدهای چرب فرار) تبدیل می شود. گلوکز به مخزن گلوکز کبد می پیوندد و در آنجا بخشی از آن یا به گلیکوژن تبدیل و ذخیره می گردد و یا به گلوکز فسفات تبدیل شده و برای سنتز تری گلیسریدها مورد استفاده قرار می گیرد. باقیمانده گلوکز وارد گردش خون سیستمیک می شود و به بافت های مختلف انتقال می یابد. در این بافت ها، ممکن است به عنوان منبع انرژی، منبع کوآنزیم برای سنتز اسیدهای چرب و یا منبع سنتز گلیکوژن استفاده شود.

هضم پروتئین ها باعث تولید اسیدهای آمینه می شود که از طریق پرزهای روده جذب و به خون باب کبدی منتقل می شوند. سپس اسیدهای آمینه به کبد انتقال می یابند و ه مخزن اسیدهای آمینه ملحق می شوند. این اسیدهای آمینه ممکن است برای سنتز پروتئین استفاده شوند. همچنین، ممکن است وارد گردش خون سیستمیک شوند و با پیوستن به اسیدهای آمینه حاصل از کاتابولیسم بافت ها، پیش سازی برای سنتز پروتئین و دیگر ترکیبات ازته مهم فراهم آورند.

چنانچه اسیدهای آمینه بیشتر از مقدار مورد نیاز سنتز ترکیبات مذکور باشند به کبد منتقل و برای سنتز آمونیاک و کتواسیدها استفاده می شوند. کتواسیدها می توانند برای سنتز اسیدهای آمینه و یا به عنوان منبع انرژی استفاده شوند. بخشی از این آمونیاک ممکن است برای نگهداری استفاده شود، اما در عمل همه آن به اسید اوریک تبدیل و دفع می شود.

اکثر چربی های جیره در قالب کیلومیکرون ها و از طریق مجرای سینه ای وارد گردش خون می شوند. کیلومیکرون ها حدود ۵۰۰ میکرومتر قطر و یک پوشش نازک لیپوپروتئینی دارند. بخش کمی از تری گلیسریدهای جیره ممکن است در دستگاه گوارش، به گلیسرول و اسیدهای چرب دارای وزن مولکولی پایین تبدیل شود که به طور مستقیم وارد سیاهرگ باب کبد می شوند.

کیلومیکرون های موجود در گردش خون جذب کبد می شوند و تری گلیسرید موجود در آنها تحت هیدرولیز قرار می گیرد. اسیدهای چرب ساخته شده در کبد همراه با اسیدهای چرب جذب شده از خون می توانند کاتابولیزه و برای تولید انرژی و یا برای سنتز تری گلیسریدها استفاده شوند.

سپس اینها مجددا وارد گردش خون می شوند و به اندام ها و بافت های مختلف انتقال می یابند. در آنجا، این ترکیبات برای تولید انرژی و ساخت اسیدهای چرب استفاده می شوند.

چربی ها و کربوهیدرات ها نهایتا در چرخه کربس (اسید تری کربوکسیلیک) برای آدنوزین تری فسفات (ATP) استفاده می شوند. این ترکیب معرف انرژی آزاد در حیوانات است و برای سنتز یا فعالیت ماهیچه ای به کار گرفته می شود. هر مولکول ATP می تواند ۳۰۶ کیلوژول انرژی فراهم کند؛ اما میانگین هزینه انرژی صرف شده برای ساخت یک مولکول ATP معادل ۷۵۳ کیلوژول است؛ بنابراین حداکثر استفاده از انرژی در یک حیوان ۴۰/۶۴ درصد خواهد بود و بقیه آن به صورت گرما آزاد می شود.

فرآیندهای توصیف شده در بالا اساسا به ترکیبات آلی جیره مربوط است. اما مواد معدنی نیز بخشی از بسیاری از پروتئین ها را تشکیل می دهند و نقش تنظیم کننده بسیار مهم در بدن دارند. به عنوان مثال، مواد معدنی نقشی حیاتی در نگهداری تعادل اسید- باز بدن ایفا می کنند. از سوی دیگر، ویتامین ها اغلب به عنوان کاتالیزورهای ضروری بدن به کار می روند و بدون آنها هیچ واکنشی در بدن روی نخواهد داد.

https://t.me/zarin_javdaneh

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است