زکام عفونی (کریزا) در طیور؛ عوامل و طرز انتقال، تشخیص، پیشگیری و درمان

زکام عفونی

زکام عفونی (کریزا) در طیور؛ عوامل و طرز انتقال، تشخیص، پیشگیری و درمان

زکام عفونی کریزای عفونی Infectious Corzyza بیماری حاد تنفسی ماکیان با انتشار سریع می باشد که بطور انفرادی در قرقاول و مرغ شاخدار نیز گزارش شده است. این بیماری در تمام دنیا منتشر بوده و در درمانگاه طیور دانشکده دامپزشکی تهران به کرات مشاهده شده است.


عامل بیماری زکام عفونی


باکتری هموفیلوس گالینارم (Haemophilus gallinarum) که گرم منفی، متغیرالشکل، غیر متحرک و به اندازه ۳-۱ میکرن است عامل بیماری شناخته شده است. سابقاً فکر می کردند که این باکتری برای رشد خود به دو عامل X یا همین (Hemin) که در خون موجود است و V یا نیکوتینامید آدنین دی نوکلوئید (Nicotinamid Ademin Dinucleotide) که در سرم مرغ و گوسفند، زرده تخم مرغ، عصاره تازه مخمرها، قارچ ها و بعضی از باکتری ها بخصوص استافیلوکوک ها موجود است احتیاج دارد.

ولی اخیراً نشان داده شده است که فاکتور V جهت رشد کافی است و درکشت های آلوده با استافیلوکوک ها رشد باکتری دراطراف کشت استافیلوکوک به شکل پرگنه های مجزا بهتر است. همچنین فشار کم اکسیژن یا محیط بی هوازی و یا محیط اکسید و کربن برای رشد این باکتری لازم است. مدت زنده ماندن این باکتری در محیط خارج بدن کوتاه بوده و در لاشه در عرض ۲۴ ساعت در حرارت ۳۷ درجه از بین می رود.


طرز انتقال زکام عفونی


معمولاً بیماری با انتقال طیور حساس به محلی که سابقه بیماری درآن وجود داشته و یا ورود طیور ناقل به گله شروع می شود. در یک گله عامل بیماری توسط آب آشامیدنی که با ترشحات بینی مرغان آلوده آلوده شده باشد انتقال می یابد درصورتیکه دریک مرغداری سنین مختلف نگهداشته می شوند معمولاً ۶-۱ هفته طول می کشد که اولین علائم در مرغان تازه وارد که در مجاورت مرغان مسن قرار می گیرند ظاهر گردد. باد یکی دیگر از عوامل انتقال بیماری است و می تواند باکتری را تا بیشتر از یک کیلومتر منتقل نماید.


نشانی های کلینیکی زکام عفونی


اگرچه ماکیان در تمام سنین حساس می باشند ولی بیماری طبیعی بندرت در طیور در دوره رشد دیده می شود و معمولاً مقاومت آنها از پرندگان بالغ نسبت به بیماری بیشتر است. بیماری در فصول پائیز و زمستان و شرایط بد تهویه و درجه حرارت بیشتر ظاهرمی شود. دوره نهفته بیماری کوتاه معمولاً ۴۸-۲۴ ساعت می باشد. مهمترین علامت بیماری ترشحات سروزی چرکی ازبینی و تورم سینوس های صورت است که اغلب بعلت اینکه طیور بینی خود را با پرهای بال تمیز می کنند این پرها کثیف و خاک آلوده می باشند.

زکام عفونی

تورم ملتحمه چشم همراه با ریزش اشک از چشم و تجمع مواد چرکی پنیری در حفره چشم و ادم بافت صورت و بوی زننده از ترشحات چشم و بینی بخصوص در حالات مزمن از نشانی های بیماری نیز می باشند. گاهی اوقات در قسمت تحتانی دستگاه تنفس نیز آلودگی وارد شده و تولید صداهای تنفسی می نماید. بی اشتهائی، کاهش مصرف آب، اسهال و کاهش میزان تخمگذاری از ۴۰-۱۰ درصد در این بیماری مشاهده می گردد و تلفات در این بیماری زیاد نیست ولی میزان مرغان وازده در گله افزایش می یابند. بیماری معمولاً یک هفته طول می کشد ولی اگر با عوامل ثانوی مخلوط شود حتی تا یک ماه در گله باقی می ماند.


جراحات کالبد گشائی زکام عفونی


سینوس های صورت محتوی اکسودای موکوئیدی تا چرک پنیری سفت شده بوده و در غشاء آنها نقاط خونریزی دیده می شود. ادم تحت زیر جلدی صورت و ریش و مقدار کم اکسودای موکوئیدی درداخل نای نیزوجود دارد.


تشخیص بیماری زکام عفونی


تشخیص براساس نشانی های بیماری و انتشار سریع و تورم صورت و جدا کردن و مشخص کردن عامل بیماری است. می توان از وارد کردن ترشحات سینوس های مرغ آلوده در داخل سیونوس های ۳-۲ مرغ سالم و ایجاد بیماری در آنها بعد از یک تا دو روز به تشخیص کمک نمود. این بیماری را باید از بیماری هائی که علائم مشابه دارند مثل وبای مزمن، مایکو پلاسموز، کمبود ویتامین A و آبله تمیز داد.


پیشگیری زکام عفونی


بعلت اینکه طیور درمان شده بصورت منبع آلودگی باقی می مانند بنابراین بایستی از نگهداری طیور جدید در نزدیکی اینگونه مرغان جلوگیری بعمل آید. رعایت دقیق اصول بهداشتی و کنترل رفت و آمدها در مرغداری، ضد عفونی و خالی نگهداشتن مرغدان آلوده بمدت حداقل یک هفته در پیشگیری و کنترل بیماری موثر است.

واکسنی که حاوی باکترین حاصله از کشتن ۳-۲ سویه باکتری توسط فرمالین است برای پیشگیری ازبیماری بکار می رود که قبل از شروع تخمگذاری درسن ۴ ماهگی بمرغان تزریق می شود استفاده از این واکسن در ایران هنوز معمول نیست. مخلوط باکترین هموفیلوس و مایکوپلاسما نیز ازاین بیماری ها پیشگیری نموده است.


درمان زکام عفونی


سولفاتیازول به نسبت ۵ گرم در هرکیلو دان بمدت ۱۰-۵ روز در درمان بیماری بطور موفقیت آمیز بکار رفته است. سولفادیمیدین، سولفاکلوپیریدازین، مخلوط سولفامیدها با استرپتومایسین، تتراسیکلین، اریترومایسین و اسپکتینومایسین نیز در درمان بکارمی روند طبق تجربه درمانگاهی و آزمایشگاهی درمانگاه طیور دانشکده دامپزشکی تهران تزریق ترکیبات تریمتوپریم در مرغانی که بیماری در آنها پیشرفت نموده است و خوراندن همزمان این ترکیبات در آب بطور رضایت بخشی در درمان این بیماری موثر بوده است.

 

 
تهیه شده در بخش تحقیق و توسعه شرکت زرین جاودانه 
منبع مورد استفاده :
دکتر محمد حسن بزرگمهری- بیماری های طیور، انتشارات واحد فوق برنامه دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی، چاپ اول، تهران، فروردین ۱۳۶۴٫
https://zarinjavdaneh.ir/بیماری-مارک/

https://www.linkedin.com/zarinjavdaneh

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است