خوراک پلت چیست و چه مزایایی دارد؟

خوراک دام

خوراک پلت چیست و چه مزایایی دارد؟

در دامپروری نوین، تغذیه حیوانات پرورشی از اهمیت بسیاری بالایی برخوردار است به طوریکه رشد مطلوب و عملکرد تولیدی ایده آل وابستگی بسیار بالایی به تغذیه و نوع خوراک مصرفی دارد. به طور معمول ۷۰-۶۰ درصد از هزینه های پرورش انواع گونه های اهلی را بخش تغذیه به خود اختصاص می دهد. در عین حال، حفظ سلامت این موجودات نیز بسیار حائز اهمیت است. از آنجایی که خوراک یکی از فاکتورهای مهم سلامتی دام و طیور و افزایش راندمان آنهاست، در نتیجه نمی توان هر نوع خوراکی را برای تغذیه دام و طیور پرورشی استفاده کرد. تامین بهترین خوراک دام و طیور به افزایش سلامتی و بازدهی گله کمک می کند، اما چطور می توان بهترین خوراک را برای تغذیه دام هایمان انتخاب کرد؟

در سال های گذشته، فرآوری مواد خوراکی بسیار مورد توجه متخصصین تغذیه دام قرار گرفته است. روش های فرآوری مواد خوراکی همراه با تغییرات فیزیکی و شیمیایی خوراک، قابلیت دسترسی و هضم مواد مغذی را افزایش داده اند که این امر نیز سبب بهبود میزان مصرف خوراک و بهبود عملکرد تولیدی در دام و طیور شده است. یکی از این تکنولوژی های تولید خوراک، تولید خوراک پلت می باشد. امروزه پس از سالیان زیادی که از ورود تکنولوژی تولید خوراک پلت به کشور می گذرد، کسی دیگر به دیده تردید به آن نگاه نمی کند. در حال حاضر، با توجه به پیشرفت های بدست آمده در صنعت دام و طیور به طور مثال پتانسیل بالای رشد در جوجه های گوشتی و از سوی دیگر بالا بودن هزینه های خوراک برای رسیدن به بیشترین بازده، خوراک پلت با اشکال فیزیکی مناسب و با ارزش غذایی بالا در دستور کار قرار گرفته است. با توجه به اهمیت خوراک پلت در تغذیه دام وطیور، در ادامه مقاله به صورت جامع به بررسی نحوه تولید و مزایای استفاده از خوراک پلت خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.


نحوه تولید خوراک پلت


خوراک پلت

خوراک پلت یک خوراک ارزان و با کیفیت است که علاوه بر تامین احتیاجات دام، از بسیاری از هزینه های بی مورد جلوگیری می کند. در این تکنولوژی خوراک، ترکیب کنسانتره فرموله شده ابتدا حرارت دیده و سپس به کمک فشار مکانیکی از داخل سوراخ هایی به نام دای (Die) عبور داده می شود. در نهایت یک محصول فِشنگ مانند به دست می اید که حاوی تمام مواد مغذی مورد نیاز حیوان مصرف کننده است. این ساده ترین توضیح در رابطه با فرآیند تولید خوراک پلت می باشد.

جهت تولید خوراک پلت، ترکیبات کنسانتره آسیاب شده و سپس با استفاده از میکسر با هم مخلوط می شوند. مواد مخلوط شده ابتدا از یک محفظه لوله ای شکل به نام Conditioner عبور داده می شوند. این محفظه دارای یک محور است که تعدادی تیغه پارویی شکل روی آن نصب شده است که حرکت این محور باعث عبور مواد از این محفظه می شود. در این مرحله بخار نیز به محصول داده می شود که دمای آن ۱۲۰ درجه سانتی گراد است تا رطوبت مناسب تامین شود. مواد کنسانتره ای پس از عبور از این مرحله به دمای ۸۰-۷۰ درجه سانتی گراد می رسند. البته باید در این مرحله حتما به تنظیم بودن دمای ورودی دقت داشت چون دمای بیش از این مقدار می تواند سبب تخریب مواد مغذی نظیر ویتامین ها و آنزیم ها در داخل کنسانتره گردد. پس از این مرحله، مواد وارد دستگاه پلت می شوند و تحت فشار غلطک ها (Rollers) از منافذ دای عبور کرده و با تیغه ای که در سطح خارجی آن نصب شده، بریده می شود. طول پلت تولید شده را می توان با تنظیم این تیغه ها تغییر داد. در انتها این پلت ها توسط جریان سریع هوا سریعا سرد و خشک می شوند. تا دمای ۸۵ درجه سانتی گراد مشکلی از نظر تخریب ویتامین ها و آنزیم ها بروز نخواهد کرد.

عواملی چون نوع جیره و میزان کیفیت مواد اولیه خوراک پلت، شیوه کاندیشن کردن مواد و موقعیت قرارگیری غلطک ها نسبت به دای در دستگاه پرس پلت از جمله عواملی هستند که بر کیفیت خوراک پلت تولیدی تاثیرگذار می باشند. در ادامه به بررسی عامل دوم و سوم می پردازیم.

تاثیر شیوه کاندیشن کردن مواد بر کیفیت خوراک پلت

در مرحله کاندیشن کردن هر چه بخار ورودی بیشتر باشد، فرآیند پلت شدن بهتر انجام می شود. چون میزان بخار ورودی با کیفیت ژلاتینه شدن رابطه مستقیم دارد که همین امر کیفیت خوراک پلت را افزایش می دهد. با این حال، در این زمینه با محدودیت هایی هم روبرو هستیم. اگر میزان افزودن بخار به خوراک از حد معینی فراتر رود، موجب لغزش غلطک و کاهش کیفیت خوراک پلت تولیدی می گردد.

اثر موقعیت قرارگیری غلطک ها نسبت به دای

هرچه فاصله غلطک از دای بیشتر باشد، کیفیت پلت افزایش می یابد. چون در این حالت، فشار بیشتری به خوراک وارد شده و ظرفیت تولید بالا می رود. از طرفی، تاثیرات منفی ناشی از افزایش فاصله را نیز در نظر داشت. در این شرایط ظرفیت تولید کاهش و میزان مصرف انرژی افزایش می یابد. البته این مشکل با بکارگیری یک دای با ضخامت بالاتر قابل حل می باشد.


مزایای استفاده از خوراک پلت


خوراک دام
ارتقاء قابلیت هضم نشاسته

تکنولوژی تولید خوراک به صورت پلت با توجه به حساسیتی که دارد و فرآیندی که بر کیفیت نهایی محصول تاثیر فراوان دارد، به عنوان یک ابزار در اختیار متخصصان تغذیه دام و طیور قرار گرفته است. اگر تولید خوراک پلت به درستی انجام نشود، هرگز منجر به تولید مورد انتظار نشده و کیفیت مطلوب را نخواهد داشت. تولیدکنندگان همیشه سعی بر این داشته اند که کیفیت مواد در طی فرآیند تولید خوراک پلت کمتر دستخوش تغییر قرار گیرد و ثبات کلی آن برقرار باشد. چه بسا تمامی مراحل ساخت پلت بدون شک با سختی هایی همراه است و قطعا بدون آزمایش های لازم و ارزیابی های کارشناسانه امکان حصول نتیجه وجود نخواهد داشت و عدم رعایت استانداردهای لازم باعث ایجاد خسارت های جبران ناپذیر خواهد شد. یک خوراک پلت با کیفیت مناسب دارای مزیت های بسیاری نسبت به خوراک آردی می باشد که در ادامه به بررسی آنها می پردازیم.

طی فرآیند پلت کردن خوراک، دمای ۹۰-۶۰ درجه سانتی گراد باعث ژلاتینه شدن نشاسته یا شکفته شدن آن می شود که این فرآیند قابلیت هضم نشاسته را افزایش می دهد. همچنین پلت کردن تاثیر منفی پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای بر ویسکوزیته محتویات دستگاه گوارش را کاهش می دهد. بدین ترتیب مشکلاتی نظیر بستر چسبناک و مرطوب در طیور به دلیل تاثیر منفی پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای از بین می رود.

از بین رفتن عوامل بیماری زا

بسیاری از عوامل بیماری زا مانند سالمونلا و اشریشیا کلای در صورت حضور در خوراک ممکن است در روده از راه رقابت با حیوان در مصرف مواد مغذی و یا از طریق تحریک سیستم ایمنی باعث کاهش عملکرد دام شوند. در زمان پلت کردن، به دلیل حرارتی که به همراه بخار داده می شود، این عوامل بیماری زا از بین رفته در نتیجه خوراکی سالم و عاری از هرگونه پاتوژن بیماری زا خواهیم داشت. مصرف این نوع خوراک نسبت به حالت آردی کمتر حیوان را درگیر عوامل بیماری زا می کند.

غیرفعال شدن ترکیبات ضد تغذیه ای

در اثر حرارت و فشاری که در هنگام پلت کردن به خوراک داده می شود بسیاری از مواد ضد تغذیه ای موجود در مواد خوراکی نظیر سویا، گندم، جو، تخم پنبه و … غیر فعال می شوند. این مواد ضد تغذیه ای در خوراک آردی حضور داشته و عملکرد حیوان را تحت تاثیر قرار می دهد. عوامل ضد تغذیه ای موجود در خوراک ها می توانند از جذب سایر مواد مغذی جلوگیری کرده یا سبب تحریک سیستم ایمنی دام شوند و بدین ترتیب سلامتی و عملکرد تولیدی کاهش می یابد که می تواند خسارت های جبران ناپذیری به پرورش دهنده از نظر اقتصادی وارد کنند.

ممانعت از اکسیداسیون مواد مغذی

در خوراک آردی، ذرات ریزمغذی در مجاورت هوا قرار گرفته و همین مورد باعث اکسیده شدن این ترکیبات در مجاورت هوا می شود. زمانی که خوراک به حالت پلت درآورده می شود، ترکیبات خوراکی فشرده شده و مواد مغذی در تماس با هوا قرار نمی گیرند. بدین ترتیب بسیاری از مواد مغذی می توانند در این حالت در خوراک حفظ شده و در دسترس دام قرار بگیرند. چون این مواد مغذی در مقدار بسیار کم در خوراک وجود داشته و مورد نیاز دام می باشد. حفظ این مواد مغذی جهت کمک به حفظ سلامتی دام در خوراک بسیار حائز اهمیت است.

جلوگیری از پرت مواد خوراکی

خوراک آردی طی حمل و نقل، جابجایی و وزش باد قسمتی از مواد ریزتر و سبک تر خود را از دست می دهد. این قسمت از خوراک عمدتا ویتامین ها و مواد معدنی که به خوراک افزوده شده اند، می باشند. پلت کردن از ایجاد گرد و غبار توسط خوراک در هنگام تولید و جابجایی جلوگیری می کند بدین ترتیب احتمال بروز بیماری های تنفسی همچون CRD کاهش می یابد.

استفاده از خوراک پلت، زمان سرمایه گذاری جهت خرید خوراک را کوتاه کرده و نیاز به انبار کردن اقلام مصرفی از جمله غلات و کنجاله ها در مدت زمان طولانی جهت یک دوره پرورش را برطرف می کند. همچنین در این خصوص جابجایی و حمل و نقل به دلیل حجم کمتر پلت آسان تر خواهد بود. در تولید خوراک پلت خطای انسانی در مقایسه با تولید دستی و سنتی به کمترین میزان خود رسیده و هزینه ها و انرژی منابع انسانی سهم بسیار کوچکی را در این فرآیند به خود اختصاص داده است. به طور کلی پلت کردن میزان پرت و ضایعات را به میزان ۱۰% کاهش می دهد. همین طور با پلت کردن، حجم خوراک به میزان ۱۸-۱۵ درصد کاهش می یابد.

جلوگیری از عمل جداسازی خوراک

استفاده از خوراک پلت باعث جلوگیری از جداسازی خوراک توسط حیوان می شود. یکی از عاداتی که دام یا طیور در هنگام مصرف خوراک دارند، جداسازی کنسانتره یا خوراک می باشد. در خوراک آردی این عمل به راحتی صورت می گیرد اما در خوراک پلت، فرصتی برای جداسازی ذرات خوراک به دام یا پرنده داده نمی شود. در خوراک آردی به ویژه هنگام استفاده از سیستم دانخوری زنجیری پرنده هایی که نزدیک به محل مخزن تغذیه کننده قرار دارند، ممکن است بر اثر انتخاب ذرات درشت تر دان، ترکیب متفاوتی نسبت به آنچه که پرنده های انتهای آشیانه دریافت می دارند، مصرف نمایند. پلت کردن خوراک امکان انتخاب را از پرنده سلب کرده و اجبارا تمامی قسمت های موجود در خوراک توسط پرنده مصرف می شود.

بهبود رشد دام و طیور

در بیشتر مطالعات، مصرف کنسانتره به صورت پلت، میزان مصرف خوراک را در گاو شیری و گاو پرواری افزایش داده است. این میزان مصرف بیشتر در مدت زمان کمتر اتفاق افتاده و می تواند در زمانی که محدودیت مصرف خوراک در دام مطرح است، بهترین گزینه به عنوان خوراک مصرفی باشد. خوراک پلت سبب بهبود رشد پرنده نیز می شود چون در این حالت زمان استراحت افزایش یافته در نتیجه پرنده بیشتر انرژی خود را به رشد اختصاص می دهد. کاهش مصرف خوراک در مناطق گرمسیری و تاثیر آن بر بهبود رشد بسیار حائز اهمیت است.

در شرایطی که تحریکات عصبی و تنش وجود دارد، میزان مصرف خوراک مصرف خوراک کاهش می یابد، لذا مصرف خوراک به صورت پلت مواد مغذی مورد نیاز را فراهم می نماید.

سایر مزایا

میزان ماندگاری خوراک پلت از خوراک آردی بسیار بیشتر بوده و خوش خوراکی آن نیز بیشتر است. به طور مثال، استارتر گوساله به صورت پلت بسیار خوش خوراک تر از حالت آردی می باشد. از آنجایی که مصرف چربی در مرغداری به دلیل خطر فساد، مشکلات نگهداری و مخلوط نشدن یکنواخت خوراک به راحتی امکان پذیر نمی باشد. این مواد به طور همگن در پلت قابل مصرف می باشد.


نتیجه گیری


خوراک پلت
همان طور که در این مقاله متوجه شدید خوراک پلت بهترین و مناسب ترین خوراک برای دام و طیور  و آبزیان می باشد. این نوع خوراک با صرف هزینه کمتر نسبت به خوراک آردی تولید شده و بسیاری مزایا دارد که باعث می شود استفاده از آن نتایج بسیار خوبی را در گله ها ایجاد کند. البته توجه به کیفیت خوراک پلت تولید شده نیز بسیار حائز اهمیت است. کارایی خوب خوراک پلت به کیفیت تولید آن بستگی دارد و همیشه باید قبل از خرید خوراک پلت به پارامترهایی نظیر میزان آسیاب و یکنواختی مواد اولیه در داخل پلت، قوام آن و رنگ نهایی توجه کرد تا بتوان یک محصول با درجه کیفی مناسب تهیه کرد. شرکت زرین جاودانه مفتخر است با استفاده از تجهیزات روز دنیا اقدام به تولید انواع خوراک پلت کرده و در بسته بندی های ۴۰ کیلویی در اختیار دامداران محترم قرار می دهد.

https://zarinjavdaneh.ir/لنگش-در-گاو/

https://t.me/zarin_javdaneh

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است