پاراتیفوئید در طیور؛ عامل بیماری، کنترل و پیشگیری

پاراتیفوئید

پاراتیفوئید در طیور؛ عامل بیماری، کنترل و پیشگیری

قسمت سوم

پاراتیفوئید در طیور 

امروزه مشخص شده است که عملاً تمام گونه های پرندگان اهلی نسبت به تعداد زیادی از سروتیپ های مختلف سالمونلاها حساس هستند.

واگیری هائی بین جوجه مرغ و بوقلمون در اثر سالمونلاهائی غیر از سالمونلاپولوروم و سالمونلاگلیناروم باعث سپتی سمی بشکل حاد و اغلب کشنده گردیده است که حتی در جوجه های جوان غیر قابل تمیز از بیماری پولوروم است ولی برخلاف پولوروم زنده ماندگان در عرض چند ماه از عامل عفونی کاملاً خود را پاک می سازند.

طیور بالغ آلوده بندرت علامتی را نشان می دهند. آلودگی زمین، غذا و آب با مدفوع آلوده باعث انتشار عفونت می گردد.

عامل بیماری پاراتیفوئید

گونه های مختلف سالمونلا در منشاء بیماری قرار دارند. در ایران در طی سال های (۵۴-۵۲) سالمونلا تیفی موریوم، هاوانا، بلاک لی، هیدلبرگ، سنت پول و تامپسون از ماکیان جدا شده اند و واگیری با سالمونلا تیفی موریوم از موارد دیگر بیشتر بوده است. تمامی این واگیرها در سنین کمتر از یک ماه بوده و بیشتر طیور مبتلا به عدم جذب زرده بوده اند. در اردک و غاز سالمونلاتیفی موریوم نیز ازانواع متداول است و این سالمونلا بکرات از کبوتر و قناری در درمانگاه طیور دانشکده دامپزشکی تهران جدا شده است.

طرز انتقال و واگیری

آلودگی زمین، غذا، آب با مدفوع آلوده باعث انتشار عفونت می گردد. پوسته تخم مرغ حاصله از مرغان ناقل بعلت آلودگی با مدفوع آلوده به سالمونلا شده که می تواند در ماشین جوجه کشی این آلودگی از پوسته عبور کرده و به داخل زرده برسد. انتقال آلودگی از راه تخمدان در ماکیان بر خلاف بیماری پورلورم زیاد نیست ولی مشاهداتی دال بر انتقال سالمونلا تیفی موریوم، آنتریتیدیس، هیدلبرگ و منستون از راه تخمدان وجود دارد.

انتقال سالمونلا تیفی موریوم از راه تخمدان در اردک و غاز بسیار عادی است. انسان و حیوانات دیگر بخصوص موش و مارمولک ممکن است ناقل سالمونلاها بخصوص سالمونلا تیفی موریوم باشند و بتناوب این سالمونلا را با مدفوع دفع کرده و بنابراین بعنوان یک منبع آلودگی عمل نمایند.

آلودگی بیشتر از راه تهیه غذاهای آلوده با پودر ماهی یا پود استخوان منتشر می شود.

اخیراً نشان داده شده است که پودر ماهی بخصوص بطور شدیدی با سالمونلا آلوده بوده و منشاء واگیری قرار داشته است.

نشانی های کلینیکی

در جوجه ها تلفات به ۲۰-۱۰ درصد و گاهی ۸۰ درصد می رسد که بستگی به عوامل محیطی، نوع سویه بیماریزا و وجود بیماری های دیگر دارد. علائم شبیه به بیماری پلوروم با اسهال آبکی سفید، چسبندگی مقعد و جمع شدن جوجه ها در یک نقطه می باشد. در مرغان بالغ به ندرت علامتی مشاهده می شود و فقط گاهی اسهال موجود است. کوری چشم در گله ۴-۳ هفته متعاقب ابتلاء به سالمونلا تیفی موریوم مشاهده شده است.

در سال ۱۳۵۸ یک نمونه از این حالت نیز در درمانگاه طیور دانشکده دامپزشکی مشاهده شده است اگر این بیماری همراه بیماری های دیگر بخصوص بیماری های دستگاه گوارش مثل کوکسیدیوزها مونیلیاز باشد شدیدتر است.

بی حالی و ضعف در جوجه های مبتلا به پاراتیفوئید 
اسهال و کم آبی در روده ها

جراحات کالبد شکافی

در جوجه ها عدم جذب زرده، کبد زرد رنگ همراه با نقاط خونریزی و در مرغان بالغ گاهی تورم روده مشاهده می شود.

چرک پنیری در داخل روده ها  
کانون های نکروتیک در کبد 
احتقال و خونریزی زیر کپسول کبدی  
خونریزی تحت جلدی در عضلات

 

تشخیص پاراتیفوئید

برای تشخیص باید نمونه های مرضی را کشت داده و اقدام به مجزا ساختن باکتری نمود.

در جوجه ها کشت از کبد و کیسه زرده و در مرغان بزرگتر کشت کیسه فابریسیوس روده کور و فولکول های لنفاوی در محل دوشاخه شدن روده کور بعلت ساکن شدن باکتری در آنها بهترین نتیجه را می دهد. تشخیص آلودگی در مرغان زنده یک گله بالغ نیز با کشت بستر عملی بوده و همچنین آزمایش هماگلوتیناسیون در تشخیص آلودگی با سالمونلاتیفی موریوم بسیار مفید بوده است.

کنترل و پیشگیری از پاراتیفوئید

اقدامات بهداشتی در سطح گله و ماشین جوجه کشی مهمترین عوامل کنترل و پیشگیری پاراتیفوئید می باشد.

از تخم مرغ گله هائی که در زمان جوجگی به بیماری مبتلا بوده اند و احتمالاً بصورت ناقل در آمده اند نباید استفاده کرد. آزمایش هماگلوتیناسیون پرندگان ناقل را مشخص می کند. تخم مرغ های تمیز و غیر آلوده به مدفوع را بلافاصله (تاحدود ۲ ساعت بعد از گذاشته شدن) با بخار فرمل ضد عفونی کرده و سپس درمحل های خنک تا قبل از قرار دادن در ماشین جوجه کشی نگهداری نمایند. ضد عفونی کردن تخم مرغ ها با بخار فرمل بسیار موثر است.

زیرا قبل از اینکه فرصت ورود به باکتری به داخل تخم مرغ از راه پوسته داده شود نابود می گردد. پس از ورود باکتری به داخل تخم دیگر نمیتوان آنرا از بین برد. ضد عفونی کردن تخم مرغ با بخارفرمل بلافاصله پس از قرار دادن درماشین جوجه کشی مناسب نیست زیرا جنین بخصوص در ۲۴ تا ۹۶ ساعت اولیه تشکیل نسبت به آسیب دیدگی با این گاز بسیار حساس است.

جوجه های جوان را باید از منبع آلودگی دور نگه داشته و مطمئن شد که با کفش، لباس و یا دست، آلودگی از محل های دیگر به مرغداران وارد نشود.
پاراتیفوئید
از مصرف غذا و آب آلوده خودداری شده و موش و حشرات را از بین برده و گله را مرتب آزمایش سرمی نمود.

در صورت آلودگی گله، کلیه طیور را از بین برده و محل را با آهک که از هم پراکندگی ذرات جلوگیری کرده و هم اثر ضد عفونی کنندگی روی باکتری دارد مرطوب نموده و سپس مرغدان را خالی کرده و بستر را سوزانیده و محیط را کاملاً ضد عفونی نمود.

در سالیان اخیر مطالعاتی با استفاده از فلور طبیعی روده مرغان بالغ در جوجه ها برای پیشگیری از آلودگی به سالمونلا ها بعمل آمده و نتایج نسبی نیز در برداشته است ولی هنوز احتیاج به مطالعات بیشتری در این راه می باشد.

درمان پاراتیفوئید

برای درمان از سولفانامیدها، فورازولیدون و آنتی بیوتیک ها می توان استفاده نمود .آنتی بیوتیکها اثر کمتری داشته ولی کلرآمفنیکل اثر خوبی دارد. اکسی تتراسیکلین به میزان ۱۰۰ قسمت در میلیون در آب و یا ۲۵۰ قسمت در میلیون در غذا موثر بوده است ولی بطور کلی از مصرف آنتی بیوتیک ها بخصوص کلرآمفنیکل که داروی انتخابی درمان عفونت های سالمونلائی انسان می باشد نباید بطور دائم استفاده کرد.

درمطالعه انجام شده در درمانگاه طیور بر روی حساسیت ۲۸ نمونه سالمونلا به داروهای مختلف بهترین نتایج از کلرآمفنیکل فورادانتین، تریمتوپریم و سولفادیازین و تا اندازه تتراسیکلین و نئومایسین بدست آمده است.

بطورکلی درمان پاراتیفوئید در گله هائی که در سنین کم می باشند باید محدود به گله هائی باشد که برای گوشت پرورش داده می شوند چونکه این گله ها ممکن است بصورت ناقل درآمده وارزش استفاده برای جوجه کشی را نداشته باشند.

ازباکترین میکروبی، باکتری تخفیف حدت یافته و یا کشته درایمنیت طیور بطور تجربی و بندرت در مرغداری استفاده شده ولی هیچگاه در عمل از آنها بطور جدی استفاده نشده است.

جنبه های بهداشتی عفونت های سالمونلائی برای انسان

بعلت فراوانی و همه جائی بودن سالمونلاها و عدم میزبان اختصاصی برای آنها و این حقیقت که تمام گونه ها برای انسان بیماری زا می باشند خطر آلودگی انسان از تماس مستقیم و غیر مستقیم با حیوانات تأکید می گردد، پیشگیری و برطرف کردن سالمونلوز در انسان به مقدار زیاد بر اساس کنترل و پیشگیری عفونت در حیوانات است.
بیماری در حیوانات با علائم عفونت روده ای که تحت بعضی شرایط تبدیل به عفونت خونی می شود دیده می شود، تناوب پخش باکتری از مدفوع حیوانات که بظاهر سالم می باشند باعث انتشار آلودگی در محیط و انتشار زیاد وقوع بیماری و در نتیجه افزایش مشکلات در کنترل آلودگی است. خطر آلودگی برای انسان بیشتر برای کسانی است که بطور مستقیم با حیوان سر و کار دارند مثل مرغداران، کشاورزان، دامپزشکان و کارگران مزارع.

علاوه بر این ها آلودگی از مصرف گوشت و شیر دام ها و تماس موادغذائی با مدفوع جوندگان بخصوص موش که اغلب حاوی سالمونلا تیفی موریوم بوده است در منشاء بسیاری از واگیریهای انسان قرار داشته اند. مصرف گوشت و تخم مرغ طیور که بعنوان بزرگترین منبع سالمونلاها شناخته شده اند در منشاء بسیاری از مسمومیت های غذائی انسان قرارداشته اند لاشه طیور اغلب در مواقع آماده شدن برای طبخ بعلت آلوده شدن با محتویات روده آلوده به سالمونلا می گردند.

از تخم مرغ نیز سالمونلا تیفی موریوم و پولوروم و از تخم اردک سالمونلاتیفی موریوم جدا شده است. هرچند که میزان آلودگی در تخم مرغ کم است ولی این نوع آلودگی از دشوارترین منبع آلودگی قابل کنترل در انسان می باشد. محصولات حاصل از تخم مرغ مثل پودر تخم مرغ گاهی شدیداً آلوده بوده و باعث بسیاری از واگیری های انسان شده است.

https://zarinjavdaneh.ir/سالمونلا-گالیناروم/

https://www.linkedin.com/zarinjavdaneh

انتشار

error: محتوا حفاظت شده است