بیماری مونوسیتوز طیور، عوامل بیماری، نشانی ها، تشخیص، درمان و پیشگیری
بیماری مونوسیتوز طیور
بیماری مونوسیتوز طیور Avian Monocytosis
این بیماری که به اسامی بیماری مرغان جوان ( Pullet disease) و تاج آبی (Blue comb) نیز نامیده می شود اولین بار توسط بودت (Beaudette) در سال ۱۹۲۹ تحت نام بیماری X گزارش گردید. بیماری حاد و شبیه وبا می باشد که در مراحل اول تخمگذاری طیور را مبتلا می کند.
عامل بیماری مونوسیتوز :
عامل ایجاد کننده بیماری هنوزبدرستی مشخص نیست ولی بنظر می رسد که توسط ویروس ایجاد شود. گروهی از محققین عامل پالش پذیری را ازحالات بیماری جدا کرده اند. گروهی ویروس برونشیت عفونی را که به کلیه حمله می کند عامل چند واگیری دانسته اند. عوامل مختلف دیگر چون قارچ کشها، قطع اب، نسبت زیاد پروتئین به انرژی نیز در ایجاد بیماری مورد بحث قرار گرفته است .بیماری بیشتر در مرغانی که در چند ماهه اول تخمگذاری هستند دیده می شود هرچند که بیماری در سنین ۴ هفتگی و یا ۲ سالگی نیز دیده شده است .شیوع بیماری بیشتر در فصول تابستان و پائیز است.
انتقال بیماری مونوسیتوز :
راه انتشار بیماری مشخص نیست. بخاطر اینکه بیماری بیشتر در تابستان شایع است، احتمالاً عوامل محیطی نقشی در انتشار بیماری دارا می باشد.
نشانی های کلینیکی بیماری مونوسیتوز :
بیماری بطور ناگهانی ظهور کرده و ممکن است یکباره حدود ۲۵ درصد گله را مبتلا سازد. طیور مبتلا خمود بوده میزان مصرف دان و آب کم شد، میزان تخمگذاری پائین آمده و طیور مبتلا به اسهال متمایل به سفید آبکی می باشند. گاهی پرهای اطراف مخرج با مواد اورات آلوده است. سیانوزه شدن تاج و ریش که به رنگ متمایل آبی در می آید و بهمین علت به آن بیماری تاج آبی می گویند، چشمان فرو رفته، خشک شدن ساق پا، ضعف و بالاخره مرگ در این بیماری دیده می شود. گاهی چینه دان منبسط شده و از موادیکه بوی ترشیدگی می دهد پر شده است. دوره بیماری ۲-۱ هفته و تلفات بین صفر تا ۵۰ درصد متغیر است ولی معمولاً حدود ۵ درصد است. تعداد منوسیت های خون به ۲۰ درصد در یک میلیمتر می رسد.
جراحات کالبد گشائی بیماری مونوسیتوز :
لاشه خشک و تیره، پاکراس به رنگ شبیه گج، خونریزی روی پرده های سروزی و چربی ها و قلب، نکروز عضله سینه (شبیه گوشت ماهی) چینه دان منبسط و محتوی مواد ترش شده، محتویات ژلاتینی در روده ها، پرخونی کبد و تورم کلیه ها با میزان متغیر از رسوب اورات و گاهی علائم مشخص نقرس احشائی در روی لاشه دیده می شود. در مرغان تخمگذار زرده له شده در حفره بطنی وجود دارد. در آسیب شناسی تورم ابری و پیکنوزاپیتلیوم لوله های ادراری مشاهده می گردد.
تشخیص بیماری مونوسیتوز :
تشخیص قطعی براساس تاریخچه گله، وجود جراحات مشخص،انتشار سریع، تلفات کم، سیانوزه شدن تاج و ریش، اسهال، رسوب اورات در کلیه ها و شمارش منوسیت ها که به ۲۰ درصد یا ۸۰۰۰ عدد در هر میلیمتر مکعب می رسد می باشد. میزان طبیعی منوسیت ها برای مرغ ۹درصد یا ۱۷۰۰ عدد در هر میلیمتر مکعب و برای خروس ۱۰ درصد است. بیماری را باید از پولوروز، تیفوز، اورمی حاصله ازویروس برونشیت عفونی و بخصوص وبای مرغان تمیزداد.
درمان و پیشگیری بیماری مونوسیتوز :
دان ملاس در آب، اضافه کردن کلرور پتاسیم به میزان ۲ درصد در غذا بمدت ۴ روز و اضافه کردن آنتی بیوتیک به میزان ۲۰۰ گرم در یک تن غذا به مدت ۷-۵ روز ممکن است در بهبودی موثر باشد.
پیشگیری براساس اداره صحیح مرغداری، تهویه مناسب، جلوگیری از استرس ها، غذای مناسب و اقدامات بهداشتی برای جلوگیری از انتشار بیماری است.
