ترکیب اجزای خوراک و یکنواختی مواد مغذی و اهمیت آن در تغذیه طیور
ترکیب اجزای خوراک و یکنواختی مواد مغذی
ترکیب اجزای خوراک یک بخش اساسی و در حقیقت یک عملیات ضروری به منظور تهیه خوراک آردی می باشد. وقتی مواد اولیه برای استفاده در یک خوراک کامل با هم ترکیب شدند باید یک مرحله مخلوط شدن را طی نمایند زیرا یکنواختی مواد مغذی در یک جیره کامل به منظور حداکثر سازی سودمندی آن مواد مغذی ضروری می باشد. به منظور دست یابی به حداکثر رشد، تولید و سلامتی، حیوانات باید یک جیره متعادل را دریافت نمایند که تمام مواد مغذی و افزودنی های خوراکی را در حد غلظت مطلوب، تأمین می نماید. Beumer (1991) ذکر کرده که یکنواختی یکی از مهمترین جنبه های تولید خوراک می باشد. Ensminger etal (1990) این نکته را ذکر کرد که به علت اینکه جوجه ها در هر روز تنها چند غذایی کوچک، از اهمیت زیادی بر خوردار می باشد.
با وجود تمام آن چه که گفته شد طی تحقیقات وسیعی که انجام شده هیچ داده کمی یافت نشده که نشان دهنده تاثیر منفی خوب مخلوط نکردن خوراک به عملکرد حیوانات باشد.
به علت اینکه هیچ روش کاربردی برای سنجش میزان یکنواختی تمام مواد مغذی در یک نمونه از خوراک وجود ندارد تست هایی ایجاد شده که به وسیله مارکرهای طبیعی یا مصنوعی در خوراک می توان میزان یکنواختی مواد مغذی را اندازگیری نمود. (Eisenloery,1992).
ترکیب اجزای خوراک
در شرایط ایده آل بهتر است مارکر در یکی از اجزای جیره وجود داشته باشد بنابر این یکنواختی پراکنش آن در خوراک نشان دهنده کافی بودن میزان مخلوط کردن جیره می باشد. زمانی که نمونه های تصادفی از توده خوراک جمع آوری شد و مورد بررسی قرار گرفت یک ضریب تغییرات مشخص می شود (CV). ضریب تغییرات حدود ۱۰% یک ضریب تغییر مناسب به منظور شناسایی یک ترکیب یکنواخت از غیر یکنواخت شناخته شده است (Duncan, 1973; Wicker and Pode, 1991) این ضریب شامل تغییرات ناشی از عملیات نمونه برداری، سنجش تغییر پذیری، تصادفی بوده و یکنواختی ترکیب حاصل می باشد.
یک روش رایج سنجش میزان یون کلر حاصل از نمک در جیره می باشد زیرا روشی سریع دقیق و ارزان قیمت می باشد. یک تست سریع برای سنجش سدیم نیز وجود دارد که به وسیله یک یون الکترود خاص انجام می گیرد. درنهایت نحوه پراکنش ذرات آهن که به وسیله رنگ های قرمز یا آبی خوراکی رنگ آمیزی شده اند نیز می تواند به منظور ارزیابی عملکرد میکسر مورد استفاده قرار گیرد. روش های بیشمار دیگری نیز برای سنجش یکنواختی مخلوط پیشنهاد شده اند ولی اکثر آن ها بسیار گران قیمت هستند و یا ارزیابی حاصل از آن ها ازدقت بسیار پایینی برخوردار است و ارزش چندان ندارد. (مانند استفاده از برخی داروها، ویتامین ها و …). در تمام موارد نمونه های متعددی از توده ی خوراک گرفته می شود و از آنالیزهای آماری به منظور دست یابی به یک ضریب تبدیل (CV) برای اندازگیری میزان یکنواختی جیره، استفاده می شود.
آزمایشات
Macoy et al. (1994) دو آزمایش مختلف را به منظور مشخص نمودن اثر عدم یکنواختی در جیره، ناشی از مخلوط کردن ناقص مواد با یکدیگر، بر رشد جوجه های گوشتی انجام داد. در هر دو آزمایش یک جیره عادی را طی فواصل زمانی متفاوتی مخلوط شد تا نشان دهنده یکنواختی ضعیف، متوسط و مناسب (P<.001) باشد. نتایج حاصل از نوع درجه دوم بودند به صورتی که با افزایش میزان مخلوط نمودن جیره و افزایش زمان لازم برای انجام آن میزان عدم یکنواختی جیره کاهش یافت. در آزمایش اولیه (بررسی میزان رشد در طول ۲۴ روز) میانگین افزایش وزن روزانه، میانگین مصرف روزانه خوراک ، توان استخوان و خاکستر، میزان پروتئین خام لاشه، چربی و خاکستر تحت تأثیر مدت زمان مخلوط کردن قرار نگرفته بودند (P>0.10) اگر چه یک افزایش ۳٫۵% (خطی، P<.09) در نسبت افزایش وزن به خوراک مصرفی هنگامی که میزان مخلوط کردن از ضعیف به مناسب تغییر یافت، دیده شد.
در آزمایش دوم (بررسی میزان رشد در طول ۲۸ روز) یک افزایش در میزان افزایش وزن روزانه (P<.04) و نسبت افزایش وزن به میزان مصرف خوراک (P<.07) در حالی که میزان مخلوط کردن از ضعیف به متوسط تغییر یافت مشاهده شد ولی چنین نتایجی در هنگامی که میزان ترکیب کردن از متوسط به مناسب تغییر یافت، مشاهده نشد. یک افزایش خطی (P<.08) در میزان مصرف روزانه خوراک در حالی که میزان یکنواختی جیره به تدریج افزایش یافت مشاهده شد. تلفات تحت تأثیر آن قرار نگرفت (P<0.02) پرندگان با یک جیره پایانی رایج تغذیه شدند تا احتمال بروز رشد جبرانی مورد بررسی قرار گیرد.
مشاهدات
در نتیجه این کار افزایش وزن در دوره پایانی تغییری نکرد (P>0.03) و این امر را نشان داد که افزایش وزن جبرانی برای جوجه هایی که با جیره ای که خوب مخلوط نشده تغذیه شده بودند رخ نداد. گرچه یک افزایش خطی (P<.007) در نسبت افزایش وزن به میزان مصرف خوراک در دوره پایانی رخ داد که ناشی از افزایش میزان یکنواختی خوراک در طول دروه رشد بود. این آزمایشات نشان داد که یکنواختی جیره می تواند تأثیرات شگرفی برروی عملکرد جوجه های گوشتی داشته باشد. هر چند نتایج حاصل، بر اساس تست های انجام شده برای اندازه گیری یکنواختی، نشان می دهند که ضریب تغییرات حدود ۲۰% (که حدود دو برابر میزان توصیه شده در فعالیت های صنعتی می باشد) می تواند برای دستیابی به حداکثر توان رشد در جوجه های گوشتی مناسب باشد.
با وجود اینکه زمان ناکافی برای مخلوط کردن مواد اولیه به عنوان اصلی ترین عامل وجود عدم یکنواختی در جیره ذکر می شود (Wilcox and Poole, 1991; 1982, Mc Ellhiney and Olentine, Ptost et al. 1974) فاکتورهای متعدد دیگری نیز می توانند تأثیر گذار باشند. پر کردن هم زن بیش تر از ظرفیت آن یکی از عوامل بروز عدم یکنواختی است (Wilcox and Balding, 1986; Wiker and Pool , 1991) ناسازگاری خصوصیات فیزیکی اجزاء مخلوط شده (۱۹۹۱, Wicker and Poole; McEllhiney and Olentine , 1982) ، توالی های نامناسب، جمع شدن بقایای ذرات درون هم زن، وجود نشتی در دریچه های تخلیه و سیستم اضافه کردن مواد مایع (Wicker and Poole, 1991)؛ تفاوت درترکیب یا کیفیت اجزاء، خطاهای اندازگیری یا پیمانه کردن مواد و جدا شدن اجزا پس از ترکیب نمودن (PFost et al. 1974)
پلت زنی و سایه عملیات گرمایی
تعریف پلت زنی عبارت است از توده سازی (مراحل قالب زدن به شکل یک توده) اجزاء کوچک به صورت ذرات بزرگ تر به وسیله استفاده از روش های مکانیکی به همراه رطوبت، گرما و فشار (Falk, 195). این فرآیند طی پنجاه سال اخیر دچار تغییرات مهم تکنولوژیکی نشده است. از زمان معرفی این فرایند گسترش تکنولوژی بر روی افزایش کیفیت پلت به منظور دستیابی به یک نتیجه قابل قبول متمرکز شده است. تحقیقات جاری بر روی تغییر فرمول جیره، چگونگی انجام فرآیند و طراحی قالب ها (die) متمرکز شده است.
بهبود کیفیت پلت همواره برای صنعت خوراک به منظور کوشش در جهت تهیه خوراک با کیفیت، اهمیت داشته است. گر چه در صنعت پرورش مرغ و خوک مسئله کیفیت پلت بر اساس عملکرد رشدی دام ها می باشد و نه انتظارات مصرف کنندگان. تولید کنندگان خوراک تجاری نیازمند به شناسایی و کنترل عوامل موثر به کیفیت پلت می باشند. تصحیح این فرآیند نیازمند شناسایی و دستکاری فاکتورهایی است که بیش ترین تأثیر را به کیفیت پلت می گذارند.
توجیه پلت سازی خوراک طیور
پلت زنی تمایل به بهبود عملکرد حیوان و ضریب تبدیل می باشد. بهبود در عملکرد به عوامل زیر نسبت داده شده است (Behnke, 1994) :
۱- کاهش ضایعات خوراک
۲- کاهش میزان انتخاب در مصرف خوراک
۳- کاهش جدا شدن اجزاء خوراک
۴- زمان کم تری صرف تحویل خوراک می شود.
۵- نابودی میکروارگانیسم های بیماری زا
۶- تغییرات دمایی پروتئین و نشاسته
۷- بهبود خوشخوراکی
در طول زمان پژوهش ها بر روی مزایای تغذیه با پلت نسبت به تغذیه با خوراک معمولی تمرکز نموده اند با افزایش توجه و شناسایی ارزش تغذیه با پلت با کیفیت توسط پرورش دهندگان کیفیت پلت اهمیت بیشتری یافته است.
طیور- مرغ گوشتی
جیره های پلت طیور عملکرد رشد و ضریب تبدیل را افزایش می دهند.
جدول شماره ۱
Robble, Hussar (1962) گزارش نمودند که پلت های خرد شده عملکرد اولیه جوجه ها را تحت تاثیر قرار نمی دهند. گر چه با افزایش سن جوجه ها آن هایی که با پلت تغذیه شده اند نسبت به دسته ای که با پلت خرد شده تغذیه می شود نرخ رشد و ضریب تبدیل بالاتری(بهتری) دارند. این امر به این مطلب اشاره می کند که فرم خوراک در عملکرد موثر است. Hull et al (1968) گزارش نمود که پرندگان تغذیه شده با پلت، دارای ۵% ضریب تبدیل بالاتر(بهتری) هستند ولی خرد کردن پلت ها سبب کاهش ضریب تبدیل نسبت به حالتی شد که از خوراک آردی استفاده می شد. در یک آزمایش درون مزرعه ای که توسط (۱۹۹۱) Scheidler انجام شد مشخص شد پرندگانی که در جیره خود ۷۵% پلت دارند نسبت به گروهی که ۲۵% پلت در جیره خود داشتند از ضریب تبدیل بهتری بر خوردار بودند (F/G 2.08 VS. 2.13).
طیور- بوقلمون
بوقلمون ها به نظر بسیار تحت تأثیر کیفیت پلت قرار می گیرند. بسیاری از تحقیقات نشان داده است که پلت نامناسب موجب کاهش عملکرد بوقلمون می شود.
(جدول ۲)
Proud foot, Hulan (1982) گزارش نمودند که جیره های پلتی ضریب تبدیل را بهبود می بخشد اگر چه هنگامی که میزان خرابی پلت از ۰% به ۶۰% رسید، عملکرد کاهش پیدا کرد. Moran (1989) نشان داد که عملکرد و رشد در اثر تغذیه با پلت های خرد شده افزایش می یابد. Salmor (1985) گزارش داد که هیچ تغییری در عملکرد پرندگان طی تغذیه با پلت با کیفیت مشاهده نشد.
حالت فیزیکی پلت می تواند لوله گوارش را تحریک نماید و سبب بهبود استفاده از مواد مغذی درون آن شود. ضریب تبدیل کم تر می تواند ناشی از افزایش مصرف خوراک یا ناپدید شدن خوراک به علت نامرغوب بودن آن باشد. ضایعات و هدر روی خوراک ناشی از مدیریت ضعیف تغذیه ای در اکثر موارد عامل اولیه موثر در ناپدید شدن خوراک و در نتیجه کاهش اثر مندی خوراک می باشد.
https://zarinjavdaneh.ir/فرآوری-خوراک/
