ریبوفلاوین (ویتامین ب) و کمبود آن در طیور؛ نشانه ها و عوارض

کمبود ریبوفلاوین در طیور

Riboflavin B2

فقط تعداد کمی از خوراک­ های طیور حاوی مقادیر کافی ریبوفلاوین برای تأمین احتیاجات طیور در حال رشد هستند. نیاز بحرانی به ریبوفلاوین در جوجه­ های جوان و مرغ­های مادر گزارش شده است. علامت مشخصه کمبود ریبوفلاوین در جوجه فلج پنجه پیچیده می ­باشد. با این حال، این علائمی از کمبود زیاد و زمانی که فقر مطلق وجود دارد نیست؛ چرا که جوجه ­ها قبل از مشخص شدن کمبود بالا می­ میرند. جوجه­ ها روی استخوان ران پا راه می­ روند انگشتان به سمت داخل برگشته است.

جوجه ­ها جز در موارد اجبار جابجا نمی ­شوند و پنجه­ های خود را هم در زمان راه رفتن و هم استراحت به سمت داخل می­ پیچانند. پاها فلج می­ شوند اما ممکن است پرنده­ ها طبیعی به نظر برسند. تغییرات در اعصاب سیاتیک منجر به فلج پنجه­ ی پیچیده در جوجه ­های در حال رشد می­ شود. بزرگ شدن قابل توجه غلاف عصب سیاتیک و بازویی وجود دارد به ­طوی که قطر غلاف عصب سیاتیک به ۴ تا ۶ برابر حالت طبیعی می­ رسد. آزمایشات بافت­ شناسی اعصاب آسیب دیده نشان داد  تغییرات دژنراتیو در غلاف میلین، هنگامی که شدید باشد، موجب فشرده شدن عصب می ­شود که این سبب ایجاد یک محرک دائمی و در نهایت به فلجی منجر می­ شود در موارد شدید ادم، جدا سازی فیبر عصبی، تورم در بافت بینابینی و نفوذ لکوسیت در اعصاب مشاهده شد.

غلاف میلین رشته­ های عصبی که تحت تأثیر قرار گرفته بودند، پیچ خورده، از هم جدا شده و یا می ­شکند. هنگامی­ که فلج پنجه پیچیده طولانی شود، آسیب­ های جبران­ ناپذیری در عصب سیاتیک رخ می­ دهد و مصرف ریبوفلاوین نمی­ تواند شرایط را بهبود بخشد. تأخیر در رشد، استراحت در وضعیتی که پنجه­ ی پا به عقب برمی­ گردد، و فلج پنجه پیچیده به جای فلج انقباضی پا در برخی مطالعات به عنوان علائم غالب کمبود ریبوفلاوین در جوجه ­ها گزارش شده است. سایر علائم کمبود ریبوفلاوین تأخیر در رشد، اسهال بعد از ۸ تا ۱۰ روز، باز کردن پاها از یکدیگر فلج و مرگ و میر بالا پس از حدود ۳ هفته می­ باشد.

زمانی­که جوجه­ ها با جیره ­ای که از لحاظ ربیوفلاوین کمبود داشته باشند تغذیه شوند، اشتهای آن­ها نسبتاً خوب است، اما رشد آن­ها خیلی کند بوده و ضعیف و لاغر شدند. هیچ­گونه اختلالی در رشد پرها مشاهده نمی­ شود در مقابل پرهای اصلی بال به­ طور نامتناسبی بلند به نظر می­ رسند. علائم کمبود ریبوفلاوین در جوجه­ های مرغ و اردک ­ها متفاوت است.

در مرغ، التهاب پوستی ۸ روزگی نمایان می­ شود و دهان بسته، ملتهب و زخمی است؛ رشد به تأخیر می ­افتد و یا در روز هفدهم به­ طور کامل متوقف می­ شود و از بیست و یک روزگی تلفات شروع می ­شود. در جوجه اردک­ ها علائم بالینی شامل اسهال و توقف رشد می­ باشد. در مرغ­ های تخم­گذار، جوجه­ درآوری تخم ­مرغ ­ها در آغاز کم شده و متعاقباً تولید تخم ­مرغ تقربیاً به نسبت درجه کمبود ویتامین کاهش پیدا می­ کند. مرگ و میر جنینی معمولاً دارای دو پیک است و اغلب یک پیک سوم هم دارد.

این پیک ­ها به ترتیب در چهارمین و بیستمین روز و در چهاردهمین روز انکوباسیون رخ می­ دهند. جنین­ های مرده هچ شده از تخم­ مرغ­ های مرغ ­هایی که جیره با ریبوفلاوین کم دریافت کرده بودند، کوتوله بوده و میکروملیای مشخصی از خود نشان دادند و برخی از جوجه­ ها خیزدار بودند.

سیستم ­های عصبی چنین جنین­ هایی تغییرات دژنراتیوی را نشان دادند که بیشتر شبیه جوجه ­هایی بودند که کمبود ریبوفلاوین داشتند. زمانی که میزان ریبوفلاوین جیره مرغ مادر از ۷/۹ به ۷/۱ میلی­ گرم در کیلوگرم کاهش یافت، نرخ مرگ و میر جنین­ ها ۳/۸۳ درصد افزایش و جوجه­ درآوری نیز تا ۱/۳ درصد کاهش یافت؛ درحالی­که کاهش ریبوفلاوین از ۷/۹ به ۷ یا ۴/۴ میلی­ گرم در کیلوگرم اثری روی این متغیرها نداشت.

جوجه ­هایی که کمبود حاشیه­ ای ریبوفلاوین داشتند اغلب به ­طور خود -به خود بهبود یافتند. این وضعیت در مراحل اولیه قابل درمان بوده ولی در مرحله حاد غیر قابل برگشت می ­باشد. شواهد فزاینده­ای وجود دارد که قدرت و سرزندگی جوجه­ ها به ­طور مستقیم به مقدار ریبوفلاوین جیره مرغ بستگی دارد.