آسپرژیلوز بیماری قارچی طیور، نشانه ها، پیشگیری و درمان
آسپرژیلوز Aspergillosis
آسپرژیلوز نوعی بیماری قارچی است که معمولاً دستگاه تنفسی و از جمله کیسه های هوایی پرندگان نظیر بوقلمون ها، ماکیان و بسیاری ازانواع دیگر طیور، پرندگان وحشی و زینتی را مبتلا می کند.
جوجه بوقلمون ها و جوجه ماکیان هایی که کمتر از ۳ هفته سن دارند خیلی بیشتر از بالغ ها به این بیماری مبتلا می شوند. متداولترین عامل آسپرژیلوز، آسپرژیلوس فومیگاتوس می باشد ولی چندین گونه و جنس دیگر از قارچ ها عامل بعضی از همه گیری ها بوده اند. بیماری از طریق آب و غذا و هوای آلوده منتقل می گردد.
نشانه های بالینی آسپرژیلوز
۱ – تنگی نفس، تنفس با دهان باز، سیانوز و تنفس سریع همواره مشاهده می شود. معمولاً صدای رال در این بیماری تنفسی وجود ندارد. نشانه های دیگر شامل اسهال، بی اشتهایی، خواب آلودگی، لاغری پیشرونده و افزایش تشنگی می باشد.
۲ – میزان ابتلا به آسپرژیلوز متغیر است. مرگ و میر در پرندگانی که به شکل بالینی مبتلا هستند زیاد است. اغلب پرندگان مبتلا، در هنگاهی که در دست گرفته می شوند یا بلافاصله بعد از آن، بویژه وقتی که از پاهایشان گرفته شوند، می میرند. در گله های مبتلا در طی بارگیری و حمل و نقل و بعد از تلقیح مصنوعی، مرگ و میر افزایش می یابد.
۳ – نشانه های اختلال سیستم عصبی مرکزی ممکن است در، درصد کمی از پرندگانی که عفونت به مغز آنها انتشار یافته است دیده شود. نشانه ها اغلب شامل عدم تعادل، افتادن، عقب عقب رفتن، برگشتگی سر به عقب، فلجی و غیره می باشد.
۴ – چنانچه عفونت چشمی وجود داشته باشد ممکن است یک کدورت سفید خاکستری در یک یا هر دو چشم تشکیل شود. هنگامی که بافت ملتحمه مبتلا می گردد خروج ترشحات از چشم دیده می شود و ممکن است زخم قرنیه نیز وجود داشته باشد. یک توده حجیم از ترشحات، به طور مشخص در گوشه میانی چشم زیر پلک سوم تجمع می یابد.
نشانه های کالبد گشایی آسپرژیلوز
۱ – ممکن است روی جراحات کیسه های هوایی یا در برنش اصلی ریه رشد رشته های قارچی همراه با هاگدار شدن آنها به صورت ماده کرکی خاکستری، آبی، سبز یا سیاه ( قارچ هاگزا) دیده شود.
۲ – معمولاً ندول ها یا پلاک های زرد یا خاکستری در ریه ها، کیسه های هوایی یا نای (معمولاً در محل دو شاخه شدن نای) وجود دارند.
تشخیص بیماری آسپرژیلوز
نشانه ها و جراحات ماکروسکوپی آسپرژیلوز در تشخیص، بسیار مفیدند و با نشان دادن قارچ در زیر میکروسکوپ در لام های تهیه شده از جراحات، یا مقاطع بافت شناسی، بیماری تائید می گردد.
پیشگیری آسپرژیلوز
۱ – باید تخم مرغ های تمیز را جمع آوری نمود و آنها را قبل از خواباندن در دستگاه جوجه کشی ضدعفونی کرد یا دود داد. از تخم مرغ های ترک خورده یا آنهایی که دارای پوسته ای با کیفیت ضعیف هستند برای جوجه کشی استفاده نشود.
۲ – جوجه کشی ها و دستگاه های جوجه کشی باید به طور کامل تمیز، ضدعفونی و گاز داده شوند.
۳ – باید تنها از بستر خشک و تمیز و غذاهایی که تازه آسیاب شده و کپک نزده اند استفاده کرد.
۴ – باید آبخوری ها، دانخوری ها، وسایل و تجهیزات، عاری از قارچ باشند.
۵ – چنانچه آسپرژیلوز از قبل در گله حضور داشته است، تمام پرندگان مبتلا بعلاوه غذا و بستر آلوده را معدوم نمایید.
درمان آسپرژیلوز
معمولاً درمان آسپرژیلوز گله ها اقتصادی نیست مگر در مورد پرندگان خیلی گران بها مثل پرندگان زینتی، پنگوئن ها، شاهین ها، کبوتران پیام بر و … که از نیستاتین یا آمفوتریسین B یا سایر عوامل ضدقارچ می توان استفاده کرد. کتو کینازول و داروهای وابسته برای درمان پرندگان به طور انفرادی موثر بوده اند ولی برای گله های تجاری بیش از حد گران می باشند.
