بیماری آسیت بیماری شایع مرغ های گوشتی در زمان شروع سرما
با توجه به شروع فصل سرما و محدودیت هوا دهی در مرغداری ها می خواهیم شما را با بیماری آسیت که معظل این روزهاست بیشتر آشنا کنیم.
بیماری آسیت یکی از متداولترین عوارض متابولیکی در طیور است که بطور وسیع در گلههای در همه دنیا دیده میشود. این بیماری اغلب در مرغ های گوشتی که دارای رشد سریع هستند گرفتاریهای زیادی بوجود میآورد. علامت مشترک در این بیماری جمع شدن مقدار زیادی ماده سرمی شکل در محوطه شکمی است، شرایط ذکر شده اغلب موجب تلفات در مرغهای گوشتی و یا حذف لاشه در گله میگردد. در شرایط شیوع بیماری در گله درصد مرگ و میر بین ۲ تا ۱۰ درصد میباشد.
علل مختلفی در بوجود آمدن این عارضه وجود دارد از این رو بیماری بصورت سندرم میباشد. سندرم آسیت ( یا بیماری آسیت )به علت نارسائی قلبی و افزایش خون وریدی و تجمع بیش از حد مایع در کبد و نفوذ آن به حفره شکمی میباشد.
سن ابتلا به بیماری آسیت ( آبآوردگی شکم )
بیماری در سن ۵ – ۴ هفتگی تشخیص داده میشود ولی در جوجههای سه روزه نیز گزارش داده شده است و احتمالاً کمبود اکسیژن در دوران جنینی باعث وقوع آسیت در جوجهها در مراحل اول زندگی میگردد. ولی اغلب شیوع بیماری در ۴ هفتگی است و بیشتر در خروسها دیده میشود طبق گزارشات وجود بیماری در اردکهای جوان و طیور زینتی و قرقاول نیز تشخیص داده شده است.
علائم بالینی و جراحات بیماری آسیت
جوجههای مبتلا به آبآوردگی شکم دارای شکمهای بزرگ هستند. گاهی در داخل محوطه بطنی بیش از (cc 500) مایع تجمع مییابد که این مایع، زلال و به رنگ زرد روشن و گاهی همراه با خونابه یا فیبری و یا بدون دلمه همراه با ترکیبات سلولی شامل گویچههای قرمز، گویچههای سفید (لنفوسیتها) و ماکروفاژها دیده میشود، نشانیهای دیگر عبارتند از خمیدگی و نفس تنگی با پرهای ژولیده، کاهش رشد، گیجی و بی حالی و در موارد شدید بیماری حالت سیانوژه شدن به ویژه در اطراف تاج، در هنگام جدا کردن طیور بعضی از آنها دفعتاً دچار تشنج شده و تلف میگردند .
ورم زیر جلدی نیز ندرتاً دیده میشود. در هنگام باز کردن شکم مقداری مایع کهربائی روشن (لنف) مشابه پلاسمای خون مشاهده میشود به اضافه آبآوردگی ژلاتینی پرده قلب و بزرگ شدن آن و انبساط بطن قسمت راست به چشم میخورد اگر چه وزن خود در قلب در جوجههای مبتلا و جوجههای سالم مشابه است ولی ظاهراً قلب بزرگتر و شلتر به نظر میرسد وزن بطن راست که در شرایط معمولی ۲۰ درصد است به ۴۰ درصد میرسد.
کبد جوجههای مبتلا منظره گوناگونی دارد چروک و وسیع شده با غدههای کوچک یا رگه رگه با لبههای گرد دیده میشود ممکن است اغلب، پردههای غلیظ خاکستری شبیه به ژلاتین و دلمههای فیبری توام باشد که سبب چسبندگی میشود.
شُش پرنده مبتلا اغلب رنگ پریده و یا متمایل به خاکستری، چروکیده و حاوی ادم است. کلیهها اغلب بزرگ شده و پر خون حاوی اورات میباشد، طحال کوچک است و در رودهها پرخونی وسیع وجود دارد.
سببشناسی بیماری آسیت
نارسایی مکانیکی سیستم قلبی – عروقی بدن، باعث تجمع مایعات در محوطه بطنی، (بیماری آسیت) میشود. قلب، دستگاه پمپ مرکزی است که خون را به تمام ارگانهای بدن موجودات پمپاژ میکند. این عمل باعث رساندن اکسیژن و موادغذایی به اندامها و دفع گاز دیاکسیدکربن و سایر ضایعات دفعی میشود. در حالت عادی، رشد و توسعه عضلات و اسکلت جوجه، در رابطه و تناسب اندازه شُشها و گنجایش قلب، برای برآورده ساختن تمام نیازمندیهای فیزیولوژیکی بدن در شرایط رشد عادی میباشد.
برنامههای انتخاب ژنتیکی در انتخاب نژاد برتر و جوجههای گوشتی بسیار خوب عمل کرده است ولی در رابطه با سایر ارگانهای فعال بدن، توجه آنچنانی ننموده است. نتایج اینگونه انتخابات ژنتیکی آن است که باعث افزایش رشد عضلات جوجهها شده ولی گنجایش ششها در جوجههای پرورشی ثابت مانده است. افزایش سرعت رشد نیازمند افزایش حجم خون جاری در بدن برای رساندن موادغذایی به ارگانها و دفع گازها و ضایعات متابولیکی میباشد.
قلب برای پاسخدهی به افزایش درخواست خون، از سمت راست خود، پمپ شده و درجه پمپ و مقدار خون ورودی را به طرف ششها افزایش میدهد و ششها به دلیل کوچک بودن اندازه و عدم انعطاف پذیری عضلات خود، قادر به قبول مقدار افزوده خون به داخل خود نبوده و ضایعات آغاز میشود. در این مرحله، برای دریافت درجه مقدار خون افزوده شده به ششها، فشار خون از طرف راست قلب به طرف سرخرگهای شُشی سبب فشار خون میشود. در این مرحله برای دریافت درجه مقدار خون افزوده شده به ششها، فشار خون از طرف راست قلب به طرف سرخرگهای ششی سبب فشار خون میشود. این عمل باعث انبساط بطن راست قلب، گشادی بطن یا انبساط آن میشود. در نتیجه دریچه نمیتواند عمل بسته شدن را بطور مؤثر و کامل انجام دهد.
میدانیم عمل بسته شدن دریچه از برگشت خون به داخل محل پمپ شده جلوگیری میکند، بنابراین وقتی که قلب منقبض میشود، مقداری از خون به داخل رگ اصلی با فشار، برگشت داده شده و باعث افزایش فشار برگشتی میشود. این عمل روی کبد که یکی از ارگانهای اصلی ساختمان بدن موجودات زنده است، تأثیر گذاشته و خون سیاهرگی را به داخل قلب میریزد. افزایش فشار، باعث ایجاد نیروی بیشتر و فشار غالب به پلاسما در داخل رگهی خونی و سلولهای ضعیف شده و در نتیجه باعث تجمع این مایع در داخل محوطه شکمی میشود. در ادامه، جریان یافتن پلاسما در داخل رگهای خونی افزایش مییابد. خون غلیظ شده نیازمند فشار بیشتر برای جریان یافتن در طوب مویرگها میباشد که این عمل مشکلات اساسی و قلبی، عروقی بدن را شدت میبخشند و در نهایت سبب بیماری آسیت یا آبآوردگی شکم میشود.
مطالعات خونشناسی در جوجههای گوشتی که دچار بیماری آسیت بودهاند تغییرات قابل توجهی را در ترکیبات اجزای خون نشان میدهد که بعلت کم بودن اکسیژن بوجود میآید. تراکم هموگلوبین، حجم سلولها و گلبولهای قرمز را افزایش میدهد. سلولهای تروفیل و منوسیتها بطور قابل توجهی افزایش مییابد. بالا رفتن تعداد گلبولهای قرمز مشخصکننده افزایش غیرطبیعی در ترشح هرمون اریتروپوتین میباشد که در شرایط کمبود فشار اکسیژن همراه با افزایش سنتزهموگلوبین اتفاق میافتد.
