ریکتز ؛ کمبودهای تغذیه ای ناشی از فقدان یا عدم تعادل کلسیم، فسفر و ویتامین D3
ریکتز (Rikets)
ریکتز ؛ معمولاً کمبودهای تغذیه ای ناشی از فقدان یا عدم تعادل کلسیم، فسفر و ویتامین D3 در طیور را ریکتز می نامند، ولی عده ای ترجیح می دهند که ریکتز را به کمبودهای ناشی از کافی نبودن فسفر و ویتامین D3 محدود نمایند.
کمبود ویتامین D3 و فسفر در چند هفته اول زندگی جوجه های ماکیان و بوقلمونی، متداولتر است. کمبود کلسیم معمولاً در پرندگان جوان در همان سنین یا در بالغ های تخمگذار، رخ می دهد.
نشانه های بالینی ریکتز
در گله های جوان و در حال رشد، پرندگان مبتلا لنگش داشته، به دشواری راه می روند و به کندی رشد می کنند.
ممکن است انتهای استخوان های بلند افزایش حجم حاصل نماید که این حالت بخصوص در مفاصل خرگوشی قابل ملاحظه می باشد. پرندگان اغلب در حالت چمباتمه زدن استراحت می کنند.
نشانه های کالبد گشایی ریکتز
در پرندگان جوان، استخوان ها نرم و قابل انعطاف هستند و غالباً اپی فیز استخوان های بلند، افزایش حجم می یابد. دنده ها در محل اتصال با ستون مهره ها برجستگی قابل ملاحظه ای دارند. دنده ها ضخیم و تقریباً خمیده می شوند، به طوری که فقسه صدری به طور جانبی پهن می گردد. منقار نرم و انعطاف پذیر می شود و براحتی خمیده یا کج می گردد . غدد پاراتیروئید اغلب به طور مشخصی بزرگ می شوند.
تشخیص بیماری ریکتز
در پرندگان جوان جراحات بیماری، نشانه های بالینی و سن پرنده در تشخیص مفید می باشند . نرم شدن منقار و برجستگی دنده ها تقریباً مختص این بیماری هستند . نرم شدن منقار را می توان براحتی با خم کردن آن مشخص نمود .
کنترل و پیشگیری ریکتز
جیره متعادلی با مقادیر کافی کلسیم، فسفر و ویتامین D3 مصرف کنید . می توان آنتی اکسیدان های شیمیایی (سانتوکوئین، اتوکسی کوئین و BHT) را برای کمک به حفظ ویتامین D3 به جیره اضافه کرد. جیره باید متناسب با سن، نوع گله و تولید آن با دقت تهیه شود. توجه داشته باشید که طیور به ویتامین D3 نیاز دارند و این شکل از ویتامین، با ویتامین D2 که اغلب در تغذیه سایر حیوانات به کار می رود متفاوت است .
درمان ریکتز
جیره را متناسب با سن و میزان تولید گله تهیه کنید. اگر جیره، از نظر ویتامین D3 کمبود دارد، بهتر است ویتامین D3 را به میزان ۳ برابر مقدار عادی برای یک دوره ۲ تا ۳ هفته ای اضافه نمایید. پسی از آن یک جیره متعادل با مقادیر معمول توصیه شده بدهید.
در مرغ های تخمگذاری که در اثر کمبود کلسیم، فلج یا زمین گیر شده اند، می توان برای مدت چند روز، روزی یک گرم کربنات کلسیم در کپسول های ژلاتینی به آنها داد.
منبع مورد استفاده : راهنمای بیماری های طیور ، تالیف سی ای وایتمن و ای ای بیکفورد، ترجمه آقایان دکتر محمد حسین بزرگمهری، دکتر بهرام شجاعدوست، دکتر علیرضا اکبری، دکتر غلامعلی کلیدری، دکتر نریمان شیخی، انتشارات سازمان اقتصادی کوثر، چاپ اول،تهران ، ۱۳۷۵٫
https://zarinjavdaneh.ir/اهمیت-فسفر-و-نقش-فیتاز-در-تغذیه-طیور/
