کبد چرب یک بیماری متابولیکی رایج در طیور تخمگذار
سندرم کبد چرب
Syndrome Liver Fat
سندرم کبد چرب یک بیماری متابولیکی بوده که در مرغان تخمگذار رخ میدهد و باعث خسارات چشمگیر اقتصادی در صنعت مرغداری میشود. سندرم کبد چرب،(FLS) به وسیله علائم چاقی کاهش در تولید تخممرغ در مرغان مبتلا خود را نشان میدهد. مرغان مبتلا عموماً چاق هستند و دارای کبد چرب بوده و همچنین خونریزی کبدی رخ میدهد. بیماری (FLHS) یا سندرم کبد چرب توام با خونریزی را می گویند.
این بیماری شرایط را به گونهای مهیا می کند که باعث آمادگی گله برای تلفات بالا میشود. محدودیت اصلی برای سببشناسی و پیشگیری از این بیماری است که ما، در بوجود آوردن این بیماری در آزمایشگاه و بهطور مصنوعی با شکست مواجه شدهایم. تغذیه اجباری با سطوح بالای انرژی روش بسیار معمولی در به وجود آوردن این بیماری در شرایط آزمایشگاهی است. این روش باعث استرس شدید در مرغان شده در نتیجه باعث کاهش در تولید تخممرغ در آغاز بیماری می شود. علاوه بر این گاهی ممکن است ما در آزمایشات خودمان با تغذیه اجباری به نتایج غیرعادی برخورد کنیم که معمولاً ناشی از سطوح بالای انرژی خوارک نیست.
علائم بیماری
در گله مرغان، طیور مبتلا، به سختی از طیور سالم تشخیص داده می شوند، زیرا طیور مبتلا از نظر ظاهری در شرایط بسیار خوبی به سر می برند وزن مرغان مبتلا اغلب سنگینتر است و علت آن هم تجمع زیاد چربی در حفره شکمی است تاج و ریش بزرگ و زرد رنگ شده و نوک تاج هم کبود میشود. تولید تخممرغ در یک زمان نسبتاً کوتاه به شدت پایین میآید و در بعضی موارد کاهش تولید تخممرغ تا ۵۰ درصد هم گزارش شده است. تلفات در هنگام دژنره شدن بافت کبد رخ میدهد و علت آن هم متلاشی شدن کپسول کبد در نتیجه خونریزی داخلی کبد است. تجمع توده بزرگی از چربی در حفره کمی و محوطه احشایی دیده میشود.
کبد مرغان مبتلا به (FLS) بزرگ شده دارای چربی زیاد میشود. رنگ کبد هم از قهوهای روشن به زرد تغییر می کند. کبد میتواند دارای یک یا چند نقطه هماتوم یا خونریزی موضعی باشد. در این هنگام در برش کبد متوجه بافت برآمده در قسمت بریده میشویم. مقدار چربی کبد می تواند به ۵۰ تا ۶۰ درصد ماده خشک کبد برسد و در موارد حاد بیشتر از ۷۰ – ۸۰ وزن خشک کبد برسد.
سببشناسی بیماری
عوامل محیطی زیادی باعث بوجود آمدن (FLS) در مرغان تخمگذار میشود که شامل عوامل وراثتی، تغذیهای، مدیریتی، محیطی، هورمونی و مواد سمی است. علاوه بر عوامل ذکر شده، استروژن به میزان بیشتر از نیاز بلوغ جنسی هم میتواند عامل مستعد شدن طیور برای ابتلاء (FLS) باشد.
۱- عوامل ژنتیکی و وراثتی
وجود تفاوت در حساسیت لاینها و گونههای مختلف طیور نسبت به (FLS) را به وجود تفاوتهای ژنتیکی در آنها نسبت میدهند. شیوع بالای (FLS) در جوجههایی که استعداد ژنتیکی ابتلاء به این بیماری را دارند دیده میشود. انتخاب ژنتیکی برای تولید تخممرغ زیاد احتمالاً یکی از فاکتورهایی است که باعث وقوع (FLS) میشود. تولید تخممرغ یاد باعث تحریک تجمع چربی در کبد و شدت یافتن متابولیسم استروژن می شود.
۲- تغذیه (انرژی اضافی)
تغذیه با سطوح بالای انرژی یکی از دلایل اصلی وقوع و توسعه (FLS) و یا (FLHS) در طیور است. تغذیه آزاد طیور در قفس، آنها را برای ابتلاء به (FLS) مستعد میکند. مصرف جیرههایی با انرژی بالا سبب مصرف کالری بیشتر و تعادل انرژی مثبت در طیور میشود. مصرف مقدار زیادی از کربوهیدراتها میتواند از طریق تبدیل کربوهیدرات اضافی به چربی به وسیله واکنش گلوکونئوژنز باعث وقوع (FLS) شود.
