ویتامین E و نقش آن در تغذیه طیور ؛ علائم و نشانه های کمبود
علائم کمبود ویتامین E در طیور
کمبود ویتامین E در طیور می تواند به حداقل سه حالت زیر منجر شود: حساسیت تراوشی همراه با ادم زیرجلدی و در موارد حاد سیاه شدن قسمت های تحت تأثیر قرار گرفته، بی حسی و بی اشتهایی؛ انسفالومالاسیا (بیماری جوجه ی دیوانه)، شناخته شده به صورت آتاکسی، به درون کشیدن سر و دور خود چرخیدن و دیستروفی عضلانی.
جوجه مرغ ها
حساست تراوشی در جوجه مرغ یک ادم حاد ایجادشده بوسیله ی افزایش مشخص در میزان تراوایی مویرگی است. آدم زیرجلدی به سرعت تا مرحله ی خونریزی پیش می رود و یک تغییر رنگ سبز-آبی پوستی ایجاد می کند. جوجه های تحت تأثیر قرار گرفته کاهش فعالیت غیرارادی و کاهش مصرف غذا را نشان می دهند و اگر هیچ درمانی به وسیله ویتامین E یا سلنیوم صورت نگیرد، معمولاً بیش از ۲ ال ۶ روز زنده نمی مانند. ویتامین E و سلنیوم در جلوگیری از حساسیت تراوشی و دیستروفی عضلانی تغذیه ای دخیل هستند.
به هر حال، در جیره های دچار کمبود شدید سلنیوم، ویتامین E از حساسیت ترواشی جلوگیری و آن را درمان نمی کند، در حالیکه افزودن مقدار کمی به اندازه ی ۰/۵ قسمت در میلیون (ppm) سلنیوم به جیره به صورت کامل از بروز این بیماری جلوگیری می کند. آنسفالومالاسیا معمولاٌ جوجه ها را در سنین ۲ الی ۶ هفتگی تحت تأثیر قرار می دهد و باعث بروز خونریزی و ادم داخل مخچه می شود.
دژنره شدن لایه پورکیجه ی سلول های مخچه به بروز علائم عصبی به صورت زمینگیر شدن ناگهانی همراه با پنجه ها و پاهای کشیده، پنجه های خمیده و سر به سمت بیرون کسیده منجر می شود. حداقل عمل مهم این ویتامین توقف تولید رادیکال های آزاد در مرحله ابتدایی انسفالومالاسیا است. مقدار نیار به ویتامین E برای انجام این عمل به مقدار اسید لینولئیک در جیره بستگی دارد.
سلنیوم در جلوگیری از انسفالومالاسیا غیر کارآمد است، در حالیکه آنتیاکسیدان های سنتتیک به صورت جزئی در این امر موثر هستند. حقیقت این یافته این است که غلظت های پایینی آنتیاکسیدان ها قادر به جلوگیری از انسفالومالاسیا در جوجه ها هستند، اما در جلوگیری از حساسیت تراوشی یا دیستروفی عضلانی در جوجه های مشابه موثر نیستند.
پیشنهاد می شود که ویتامین E در مورد جلوگیری از انسفالومالاسیا به صورت یک آنتیاکسیدان عمل می کند. زمانیکه کمبود این ویتامین همراه با کمبود اسیدهای آمینه ی گوگرددار باشد، جوجه ها دچار دیستروفی حاد عضلانی تغذیه ای، بویژه در ماهیچه ی سینه در حدود ۴ هفتگی می شوند. همچنین، سیستین در پیشگیری از دیستروفی عضلانی در جوجه های دچار کمبود ویتامین E موثر است.
به هر حال، سیستین در جلوگیری از دیستروفی عضلانی در سایر حیوانات غیرکارآمد است. اگرچه این ویتامین و سلنیوم به صورت عمده در جلوگیری از حساسیت تراوشی موثر هستند، سلنیوم به تنهایی تا اندازه ای در حفاظت در برابر دیستروفی عضلانی در جوجه ها موثر است؛ حتی زمانی که در سطح پایینی از ویتامین E به جیره افزوده شود. مقادیر نسبتاً بیشتر سلنیوم برای کاهش وقوع دیستروفی در جوجه های دریافت کننده ی جیره دچار کمبود ویتامین E و مقدار پایین متیونین و سیستین ضروری است.
