برونشیت عفونی ؛ نشانه های بالینی، تشخیص، کنترل و پیشگیری ، درمان
برونشیت عفونی
برونشیت عفونی (Infectious Bronchitis , IB)
برونشیت عفونی یک بیماری ویروسی حاد و بسیار مسری ماکیان می باشد که با نشانه های تنفسی ( تنفس با دهان باز ، عطسه ؛ سرفه و ترشحات بینی) ، بیماری شدید کلیوی در اثر سویه های نفروتروپیک و کاهش شدید تولید تخم مرغ مشخص می شود . بیماری برونشیت فقط در ماکیان بروز می کند . در صورت عدم برخورد قبلی با ویروس ، پرنده در تمام سنین به بیماری حساس است . وقوع بیماری در بسیاری از کشورهای دنیا گزارش شده است و احتمالاً در تمام کشورهایی که ماکیان به تعداد خیلی زیاد پرورش می یابند ، وجود دارد . برونشیت عفونی توسط یک کورروناویروس ایجاد می شود . مقاومت این ویروس در حد متوسطی است و به وسیله بسیاری از ضدعفونی کننده های متداول از بین می رود . بیماری برونشیت عفونی از طریق استنشاق قطرات کوچک حاوی ویروس که از ماکیان عفونی و در حال سرفه دفع می شوند ، انتقال می یابد . ویروس برونشیت عفونی ممکن است تقریباً به مدت ۴ هفته در مرغداری های آلوده باقی بماند . تعداد کمی ازپرندگان تا چند ماه پس از عفونت ، به صورت حامل و دفع کننده ویروس باقی می مانند.
نشانه های بالینی برونشیت عفونی
جوجه های کم سن
۱ – این نشانه ها شامل سرفه ، عطسه ، صداهای تنفسی و ترشحات بینی و چشم می باشد . اگرچه شدت نشانه ها متفاوت است اما میزان ابتلا بالاست .
۲ – پرندگان مبتلا ، ضعیف و سست بوده ، در نزدیکی منبع حرارتی تجمع می کنند .
۳ – مرگ و میر در جوجه های جوان معمولاً ناچیز است مگر این که بیماری با عامل عفونی دیگری همراه شود . ممکن است سویه های کلیوی مرگ و میر بالایی ایجاد نمایند .
ماکیان تخمگذار و گوشتی
۱ – سرفه ، عطسه و صداهای تنفسی وجود دارد ، ولی ترشحات بینی و چشم بندرت دیده می شود .
۲ – کاهش مشخصی در تولید تخم مرغ ( تا ۵۰%) به وجود می آید . غالباً تخم مرغ هایی با پوسته نرم یا بد شکل وجود دارند . گاهی آلبومین تخم مرغ آبکی می شود . کیفیت پایین تخم مرغ و بد شکلی پوسته ، ممکن است پس از واگیری بیماری برونشیت، به مدت طولانی باقی بماند .
جوجه هایی که در زیر ۲ هفتگی به بیماری برونشیت مبتلا شده یا واکنش شدیدی نسبت به واکسن برونشیت از خود نشان داده اند ممکن است هرگز تخمگذاران خوبی نشوند .
نشانه های کالبد گشایی برونشیت عفونی
مجرای تنفسی ، التهابی خفیف تا متوسط دارد . کیسه های هوایی گاهی تورم دارند . تورم شدید کیسه های هوایی به صورت ضخیم شدن و کدورت مشخص غشاهای کیسه های هوایی نمایان می شود و اغلب به اکسودای زیادی در کیسه های هوایی همراه است . ممکن است تورم کیسه های هوایی درپرندگان جوان و در حال رشد ، بخصوص در صورت ضعیف بودن پرورش ، به مرگ و میر بالایی منجر می شود . پرندگان مسن تر معمولاً مقاومت بیشتری دارند .
تشخیص برونشیت عفونی
انجام آزمایش های سرمی در دوره حاد و نقاهت بیماری ، ممکن است در نشان دادن پاسخ اختصاصی ایمنی بسیار مفید باشد . چندین روش از جمله خنثی سازی سرم یا ویروس ، الیزا و روش تصحیح شده ممانعت از جمع شدن گلبول های قرمز ، برای این منظور وجود دارند .
کنترل و پیشگیری برونشیت عفونی
واکسن هایی برای پیشگیری از بیماری برونشیت در ماکیان جوان مورد استفاده قرار می گیرند . این واکسن ها تنها هنگامی موثرند که حاوی همان سروتیپ های ویروسی موجود در منطقه واکسیناسیون باشند . اگر واکسیناسیون در موردجوجه هایی انجام شود که دارای ایمنی مادری هستند ، باید حداقل یکبار دیگر تکرار شود . گاهی از واکسن های چند گانه برونشیت استفاده می شود . واکسن برونشیت عفونی اغلب همراه با وکسن نیوکاسل در یک ویال می باشد .
درمان برونشیت عفونی
اگرچه ممکن است آنتی بیوتیک های وسیع الطیف مشکلات باکتریایی همراه با بیماری برونشیت را کنترل نمایند ، اما هنوز هیچ درمان موثری برای بیماری برونشیت شناخته نشده است .
منبع :
۱ . راهنمای بیماری های طیور ، تالیف سی ای وایتمن و ای ای بیکفورد ، ترجمه آقایان دکتر محمد حسین بزرگمهری، دکتر بهرام شجاعدوست، دکتر علیرضا اکبری، دکتر غلامعلی کلیدری، دکتر نریمان شیخی، انتشارات سازمان اقتصادی کوثر، چاپ اول، تهران ، ۱۳۷۵
https://zarinjavdaneh.ir/برونشیت-عفونی-در-طیور-و-راههای-پیشگیری/
