سلامت پا در طیور گوشتی سنگین وزن و روش های کاهش و پیشگیری از آن

سلامت پا در طیور گوشتی سنگین وزن و روش های کاهش و پیشگیری از آن

 

مقدمه

مشکلات پا یکی از شایع‌ترین دلایل حذف و تلفات دیرهنگام در طی رشد طیور گوشتی سنگین وزن است. مشکلات پا گاهی اوقات در طی هفته‌ی اول زندگی جوجه‌ها دیده می‌شود که سبب افزایش در حذف زودهنگام پرنده‌ها می‌شود. پا در پرنده نقش عمده‌ای در آسایش حیوان دارد. وقوع لنگش‌های کلینیکی یا ناهنجاری‌های پا معمولا کم‌تر از ۲ یا ۳ % است. اگرچه بیش‌تر طیور گوشتی به صورت بالینی تحت تأثیر تغییرات در الگوی راه رفتن هستند که توانایی آنها در راه رفتن را کاهش می‌دهد که اثرات سویی بر ضریب تبدیل خوراک و رشد دارد.

اگرچه ‌به‌نظر‌می‌رسد که این گونه مشکلات پا وقوع کمی دارند، اما بسیار شایع هستند و در همه‌ی گله‌ها حداقل ۱% از پرنده‌های‌شان از مشکلات پا رنج می‌برند. کاهش تولید زنده(کاهش عملکرد رشد) بخشی از اثرات اقتصادی ناشی از وجود مشکلات پا است.

پیشنهاد شده است که کاهش ارزش لاشه در مورد طیور گوشتی با مشکلات پا هزینه‌ی تولید به ازای هر کیلو وزن زنده را افزایش می‌دهد. پرنده‌های فلج زمان بیش‌تری را صرف دراز کشیدن در بستر کرده و آلودگی بیش‌تری را در طی فرآوری به دنبال داشته که این امر مشکلات ایمنی غذا را افزایش می‌دهد. طیور گوشتی فلج مشکلات بیش‌تری دارند نظیر ساییدگی سینه، عفونت‌های التهابی و خراشیدگی‌. گزارش شده که بین عفونت‌های التهابی و ناهنجاری‌های پا رابطه وجود دارد.

به‌علاوه، شکنندگی استخوان بر کیفیت رنگ محصولات بدون استخوان اثر می‌گذارد و قطعات استخوان یک خطر فیزیکی را نشان می‌دهد. این واقعیت نشان می‌دهد که بهبود سلامت پا در جوجه‌های گوشتی ممکن است چندین مزیت اقتصادی را به دنبال داشته باشد. وقوع هر یک از مشکلات پا در بین فارم‌ها و شرکت‌ها متفاوت است و تعیین استراتژی‌های کافی برای کاهش هزینه‌های اضافی اهمیت دارد.

هدف این مقاله، نشان دادن برخی از ناهنجاری‌های شایع‌تر پا، امتیاز‌دهی روش‌های مورد استفاده برای سنجش وقوع آنها و بحث در مورد علت‌های ناهنجاری پا و استراتژی‌هایی برای کاهش وقوع آنها در سطح فارم است.

مشکلات شایع پا در طیور گوشتی سنگین وزن

ناهنجاری‌های استخوان تنها فاکتور در سلامت پا نیست. تاندون‌ها، لیگامنت‌ها، مفصل‌ها و اعصاب هم می‍‌‌‌ توانند تحت تأثیر قرار گیرند و یافتن راه‌حل‌هایی برای مشکلات ایجاد شده توسط این اجزای اسکلتی دشوار است. زاویه‌دار شدنVVD(انحنای جانبی پا در ناحیه‌ی مفصل خرگوشی به سمت بیرون)، انگشتان خمیده، دیسکندروپلازی درشت‌نی (TD)، بدشکلی ستون‌مهره‌ها، پاهای پیچ‌خورده، استئوپروزیس استخوان ران، نکروزه‌شدن سر استخوان ران شایع‌ترین آسیب‌های اسکلتی هستند که منجر به مشکلات پا می‌شوند. به‌علاوه، افزایش در بروز مشکلات پا و تغییرات در حرکت هنگامی‌که ناهنجاری‌های بالشتک پا و سوختگی مفصل پا مشاهده می‌شود، افزایش می‌یابد.

اخیرا مشاهده‌ی تاندون‌های ضعیف یا بروز مشکلات پا در گله‌های تجاری درنتیجه‌ی استافیلوکوکوس نادر است. در مقابل این امر متداول است که واکسیناسیون ممکن است به مشکلات پا بدون هیچ دلیل روشنی کمک کند. مشکلات پا ممکن است مستقل یا وابسته باشند. به‌عنوان مثال، VVD و ناهنجاری‌های مهره‌ای ممکن است با هم مرتبط باشند. گزارش شده است که ارتباطی بین اسکولیوز یا خمیدگی جانبی ستون مهره‌ها و تغییرات زاویه‌ای وجود دارد. اگرچه دلیل آن ثابت شده نیست اما پیشنهاد شده است که یک ناهنجاری زاویه‌ای پا مستعد ایجاد ناهنجاری ستون‌مهره‌ای است.

دیسکندروپلازی درشت‌نی(TD) در اپی‌فیز پروکسیمال درشت‌نی

این بیماری یکی از شایع‌ترین مشکلات در رشد استخوان پا است. دیسکندروپلازی درشت‌نی منجر به درد مفصل و نیز تغییر در راه رفتن پرنده می‌شود. دیسکندروپلازی درشت‌نی می‌تواند ناهنجاری‌هایی را در درشت‌نی همراه با تغییرات قابل توجه در زاویه‌ی پاها ایجاد کند. دیسکندروپلازی درشت‌نی جدای از ریکتز است. معمولا بیماری در طیور گوشتی بیش از ۳۵ روز گزارش شده است. بیماری مکانیسم‌های آسیب‌شناسی فیزیولوژیکی متفاوتی دارد. اگرچه سرعت رشد زیاد اما دیرهنگام یکی از دلایل اصلی بروز این بیماری تحت شرایط تجاری است. مشکلات پا یا استخوان می‌تواند هم با مشاهده‌ی وضع بدن و هم با نکروسکوپی مشخص می‌شود. در این مورد دو سیستم عمده‌ی امتیازدهی برای راه رفتن وجود دارد: سیستم Kestin و سیستم آمریکایی که توسط انجمن پاتولوژیست‌های آمریکا تصویب شده است(AAAP).

مدیریت عوامل ایجادکننده‌ی مشکلات پا در گله‌های طیور گوشتی

مشکلات پا و ناهنجاری‌های رشد استخوان‌های دراز می‌تواند تحت تأثیر ژنتیک، تغذیه‌ی مادر‌های گوشتی، انکوباسیون، بیماری‌های عفونی و عوامل استرس‌زای محیطی در سراسر عمر طیور گوشتی ایجاد شود.

تغذیه‌ی نژاد‌های مادر، انکوباسیون و انتقال جوجه‌ها

نتایج بیش از ۱۲ مطالعه آزمایشی نشان داد که تغذیه‌ی مادر و شرایط انکوباسیون ممکن است سلامت پا را تحت تأثیر قرار دهد. گرمای کافی قبل از انکوباسیون و جریان مناسب هوا و در عین حال پرهیز از شرایط سرد انکوباسیون، برای توسعه‌ی رشد استخوان حیاتی است و عدم تقارن بین دو پا را کاهش می‌دهد. دمای بالا و کمبود اکسیژن در طی اواخر انکوباسیون(۴ روز آخر) توسعه‌ی استخوان‌ها را کاهش و عدم‌تقارن نسبی استخوان‌های دراز را افزایش داد. اثرات مفید ناشی از بهبود انکوباسیون بر روی وقوع مشکلات پا تحت شرایط تجاری مشاهده شد.

شرایط مناسب جابه‌جایی بین جوجه‌کشی تا فارم برای اجتناب از بروز مشکلات پا مهم هستند. بررسی رشد استخوان‌های دراز در هچ و سلامت پای طیور گوشتی در طی ۴۱ روز نشان داد که دمای پایین در روز‌های اولیه و دمای بالا در روز‌های آخر و استرس در طی جابه‌جایی جوجه‌ها ممکن است رشد اولیه‌ی استخوان‌های دراز را تحت تأثیر قرار داده و وقوع مشکلات پا را افزایش می‌دهد.

رشد اولیه و مدیریت پرورش

نقص‌های اسکلتی نظیر ناهنجاری‌های زاویه‌دار شدن و انحنا به درون(Varus) یا زاویه‌دار شدن و انحنا به بیرون(Valgus) و پیچ‌خوردگی پشت هنگامی که تولید‌کننده نتواند سرعت رشد اولیه را کنترل کند و یا شرایطی به سبب گله‌ی غیریکنواخت در اوایل پرورش ایجاد شود، تشدید می‌شود. این شرایط شامل شرایط دمایی غیریکنواخت در طی پرورش در سالن، دمای کم یا زیاد بستر، عدم دسترسی کافی به آب‌خوری‌ها و دان‌خوری‌ها، نور کافی و کوران هوای سرد است.

هر یک از این شرایط اذیت‌کننده در طی دوره‌ی پرورش طیور گوشتی، مصرف خوراک اولیه و فعالیت فیزیکی و یا هر دوی آنها را کاهش داده و هم رشد استخوان پا و هم رشد و توسعه‌ی ماهیچه‌ها و تاندون‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. رسیدن جوجه‌ها به وزنی برابر با ۴ برابر وزن بدن آغازین‌شان، مهم است. این امر بدین معنی است که میانگین وزن بدن بایستی بین ۱۸۰-۱۶۰ گرم در پایان هفته‌ی اول باشد. عدم یکنواختی گله می‌تواند با ضریب تغییرات(%CV) جمعی از داده‌های مربوط به وزن بدن به دست می‌آید.

این شاخص در طی هفته‌ی اول رشد جوجه‌ها نبایستی بیش از ۱۰% باشد. اگرچه مشاهده‌ی گله‌های با وزن کم‌تر از ۱۴۵ گرم معمول نیست. هم‌چنین، مشاهده‌ی وزن‌های انفرادی کم‌تر از ۱۰۰ گرم یا کم‌تر از ۲۰۰ گرم یا بیش‌تر معمول نیست. در چنین شرایطی %CV برابر با ۱۴% و یا بیش‌تر است. در این‌ نوع از گله‌های غیریکنواخت که رشد اولیه‌ی سریعی دارند، مشاهده‌ی مشکلات پا در مراحل آخر عمر طیور معمول است.

برنامه‌ی نوری

برنامه‌ی نوری رایج‌ترین روش مدیریتی برای کاهش رشد اولیه است. برنامه‌های نوری در بین کمپانی‌ها و حتی پرورش‌دهندگان بسیار متغیر است. بیش‌تر برنامه‌های نوری با ساعت‌های تاریکی ۴ تا ۹ ساعته و شدت نور کم‌تر از ۰٫۵ فوت‌کندل در طی دوره‌ یا ساعت‌های نوری، بعد از هفته‌ی اول به‌طور مؤثری می‌تواند میزان رشد اولیه را کم کند در حالی که ضریب تبدیل بهبود می‌یابد. در برخی موارد برنامه‌های نوری بیماری‌های قلبی- عروقی و متابولیکی نظیر آسیت را حداقل می‌سازد و وقوع برخی از ناهنجاری‌های اسکلتی نظیر دیسکندروپلازی درشت‌نی را کاهش می‌دهد.

اگرچه برنامه‌های نوری ممکن است گله‌ها را مستعد به بیماری‌های روده‌ای و سوءجذب در اثر خوردن بستر کند. بیماری‌های روده‌ایfeed passage syndrome (سندرم عبور خوراک هضم نشده در مدفوع طیور) یا flushing syndrome(سندرم دفع فضولات بسیار مرطوب) بین ۲۸- ۱۲ روزگی در بین گله‌های طیور گوشتی شایع است.

این مشکلات در سلامت روده همراه با تغییرات در شدت نور، دوره‌های طولانی تاریکی و تغییرات در نوع خوراک از دوره‌ی آغازین و پایانی است. سوءجذب در طی رشد سریع، سبب القاء ریکتز یا استئوپروزیس در استخوان ران و بروز زاویه‌دار شدن به سمت داخل یا خارج می‌شود. در این مورد، جیره مستقیما نقش ندارد اما مقدار و بالانس مواد مغذی که به‌طور کامل در سطح روده جذب شده باشد، عاملی است که ناهنجاری‌های استخوان را افزایش می‌دهد.

معمولا برنامه‌های نوری برای کاهش سرعت رشد بین هفته‌ی دوم زندگی و دو هفته قبل از کشتار طراحی شده‌اند. این برنامه‌ها فعالیت پرنده را در بیش‌تر اوقات روز کاهش داده و مصرف خوراک اختیاری پرنده را حداکثر می‌سازد در حالی که ضریب تبدیل خوراک بهبود می‌یابد. در طی دو هفته‌ی قبل از کشتار نور افزایش می‌یابد یا مصرف خوراک و متعاقبا رشد افزایش می‌یابد. اگرچه این رشد سریع در رابطه با فقدان فعالیت فیزیکی یا ورزش منجر به بروز مشکلات پا از قبیل دیسکندروپلازی درشت‌نی و  (Valgus-Varus Disease (VVD) همانند جبران رشد طولی استخوان‌های پا که ممکن است در هر دو پا نامتقارن باشد، می‌شود. این عدم تقارن در پاها ممکن است بر الگوی راه رفتن اثر گذاشته و حتی بر عملکرد برخی از سنگین‌ترین طیور گوشتی در گله اثرگذار باشد.

استراتژی‌های مدیریتی برای کاهش وقوع مشکلات پا

اعمال مدیریتی خوب برای تضمین توزیع دمای یکنواخت بر طبق سن جنین و تهویه‌ی خوب در انکوباتور و هچر‌ها ممکن است به کاهش مشکلات پا کمک کند. دماهای پرورشی مطلوب، کیفیت خوب هوا، فضای آب‌خوری و دان‌خوری کافی و نور با شدت بیش از ۲ فوت‌کندل در طی هفته‌ی اول زندگی، رشد اولیه و توسعه‌ی استخوان را بهبود خواهد داد. همه‌ی کارها برای اجتناب از انتریت نظیر مدیریت مناسب خوراک، تمیز نگه‌داشتن خوراک، لاین‌های خوراک‌دهی، سینی‌ها و لاین‌های آب‌خوری برای جلوگیری از مشکلات اسکلتی استخوان ضروری هستند. چنان‌چه برنامه‌های نوری وقوع مشکلات پا را کاهش ندهد و خوردن بستر هم‌چنان مشاهده شود، بایستی در برنامه‌های نوری تجدید نظر شود و زمان بیش‌تری برای آزمایش برنامه‌ها در نظر گرفت و استفاده از سینی‌های خوراک را افزایش داد.

افزودنی‌های آب

مکمل‌سازی ویتامین‌ها به آب طیور گوشتی امری رایج است. اگرچه نتایج آزمایشی در مورد مزایای مکمل‌سازی ویتامین‌ها در آب نسبت به آنهایی که در خوراک مکمل شده‌اند، مانع از ناهنجاری‌‌های پا شد و مشکلات غضروف در طیور گوشتی به میزان زیادی متغیر است. نتایج چندین آزمایش توسط Oviedo- Rondoon(2006) مرور شد. میزان تفاوت در پاسخ به مکمل‌سازی ویتامین می‌تواند به‌واسطه‌ی تنوع ژنتیکی سویه‌های طیور گوشتی استفاده شده و درجه‌ی استرس این جوجه‌ها در طی آزمایش باشد. مکمل‌سازی ویتامین‌ها در آب ممکن است در طی دوره‌ی ترمیم بعد از بیماری انتریت و سوءجذب باشد.

ویتامین D و C

ویتامین D و C دو ویتامین اصلی هستند که می‌توانند در آب آشامیدنی با اثر واضح بر سلامت پا و رشد استخوان اضافه شوند. این دو ویتامین با هم در متابولیسم استخوان نقش دارند. سطح ویتامین D₃ مورد استفاده در صنعت طیور آمریکا ۹ برابر بیش‌تر از احتیاجات NRC(1994) برای طیور گوشتی است. بنابراین هر نوع کمبود احتمالی از ویتامین D در شرایط تجاری، امری بسیار نادر است مگراینکه چندین مشکل از قبیل اشتباه در اضافه کردن  ویتامین‌ها به خوراک و یا بیماری انتریت وجود داشته باشد.

ویتامین C

ویتامین C به هنگام استرس به آب طیور گوشتی اضافه می‌شود. اثرات مفید ناشی از مکمل‌سازی ویتامین C  به جیره به‌طور کاملا واضحی به نوسانات گلوکوکورتیکوئید‌ها از قبیل کورتیکوسترون تحت شرایط استرس گرمایی و بسیاری از عوامل استرس‌زا مرتبط است. برخی از مزیت‌ها در کاهش دیسکندروپلازی درشت‌نی به هنگام مکمل‌سازی ویتامین C در جیره همراه با مقدار بسیار کمی ویتامین D دیده شده است که این مقدار برابر با µg/kg 2 ویتامین D₃ (1و ۲۵ دی‌هیدروکسی کوله‌کلسیفرول) است. استفاده از سطوح بالاتر ویتامین C در جیره( mg/kg 1000 یا ۵۰۰ یا ۲۵۰ ) بدون ویتامین D یا همراه با مقادیر اندک ویتامین D ((µg/kg 10) 1و ۲۵ دی‌هیدروکسی‌کوله‌کلسیفرول) دیسکندروپلازی درشت‌نی را حتی در جیره‌های با مقادیر کم کلسیم و مقادیر بالای فسفر بهبود نداد.

ویتامین محلول در آب

کمبود ویتامین‌های محلول در آب نقش مهمی در ناهنجاری‌های اسکلتی بازی می‌کند. اگرچه یک جیره‌ی معمول بر پایه‌ی ذرت و سویا ممکن است شامل مقادیر کافی از این ویتامین‌ها باشد. مشخص شده است که آنها در مقادیر کافی از نظر زیستی برای رشد استخوان جوجه‌های با سرعت رشد بالا در دسترس نیستند. غنی‌سازی کافی جیره‌ها با ویتامین‌ها از طریق ویتامین‌های سنتزی امری ضروری بوده و معمولا در صنعت انجام می‌شود. اگرچه پریمیکس‌های ویتامینی معمولا برای تأمین سطوح پیشنهادی NRC(1994) برای ویتامین‌های تیامین، پیریدوکسین و بیوتین فرموله نمی‌شوند.

کمبود کم ویتامین B₆ یا پیریدوکسین شامل هایپرهموسیستینمیا است و کاهش فعالیت لیزیل‌اکسیداز برای پیوند(crosslinking) الاستین و کلاژن است. چندین گزارش تحقیقاتی پیشنهاد کرده‌اند که سطوح بالای هموسیستئین خون و سطوح پایین فولات، ویتامین B₆ و ویتامین B₁₂ بر متابولیسم استخوان اثر گذاشته و وقوع دیسکندروپلازی درشت‌نی را افزایش و ساختار و کیفیت استخوان را کاهش و خطر شکستگی را در جوجه‌ها و انسان افزایش می‌دهد. سطوح بیوتین جیره‌ای با پودودرماتیتیس در طیور گوشتی مرتبط است. به‌طور کلی مکمل‌سازی ویتامین در آب آشامیدنی طیور گوشتی ممکن است تحت شرایط استرس‌زا و بیماری‌های روده‌ای مفید باشد اما مقدار اضافی وبتامین‌ها تیمار مناسبی در جلوگیری از مشکلات پا نیست.

واکسن

عفونت‌های آرتریت ویروسی یا tenosynovitis به وسیله‌ی استافیلوکوکوس یا reovirus ایجاد می‌شود، می‌تواند منجر به مشکلات پا می‌شود. عفونت استافیلوکوکوس می‌تواند با تمیز کردن مناسب سالن بین زمان ورود و خروج گله‌ها، حداقل کردن دخالت انسان(حداقل تماس انسان با پرنده) و سالم نگه‌داشتن پرنده‌ها جلوگیری شود.

عفونت Reovirus سببب بروز آرتریت ویروسی یا tenosynovitis می‌شود. عفونت‌های رئوویروس Reovinus)) با واکسن‌هایی که مستقیما در مادر‌های نژاد‌های مادر طیور گوشتی به کار می‌روند، جلوگیری می‌شود. اگرچه مشاهده‌ی واکسیناسیون در طیور گوشتی تجاری با سویه‌های رئوویروس( reovirus) که سبب بروز مشکلات پا می‌شود، شایع‌تر است. نشانه‌های عفونت آرتریت ویروسی عبارتند از ۱- عرق کردن و ملتهب شدن عضله‌ی خم‌کننده و تاندون متاتارسوس ۲- عرق کردن بالشتک پا ۳- زخم‌شدن غضروف مفصلی ۴- خون‌ریزی بافت‌های اطراف مفصل(بیماری پای سبز) ۵- فیبروزه شدن در موارد مزمن.

اگر این نشانه‌ها در گله‌ها مشاهده نشد و در عین حال اطمینانی از عفونت رئوویروس(reovirus) وجود ندارد، ممکن است نیازی به استفاده از این واکسن‌ها نباشد. واکسن‌های ویروس زنده مانند آنهایی که برای جلوگیری از آرتریت ویروسی استفاده می‌شود، همیشه واکنش‌های ایمینولوژیکی را سبب می‌شود که رشد طیور گوشتی را کاهش داده و ضریب تبدیل خوراک را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

نویسند‌گان:  Edgar O.Oviedo- Rondon (2008)

https://t.me/zarin_javdaneh