کمبود ویتامین A در تغذیه طیور؛ نشانه‌های بالینی، کنترل و پیشگیری

کمبود ویتامین A در جوجه‌ها و مرغ‌های تخمگذار می‌تواند باعث توقف رشد، کاهش تولید، اختلالات مخاطی و افزایش حساسیت به بیماری شود.

وقوع بیماری

کمبود ویتامین A بیشتر در پرندگان جوان و معمولاً در جوجه‌های ماکیان یا بوقلمون در سنین ۱ تا ۷ هفتگی مشاهده می‌شود. در نیمچه‌ها و مرغ‌ها نیز ممکن است رخ دهد، به‌ویژه زمانی که جیره فاقد منابع طبیعی مناسب باشد.

منابع ویتامین A در جیره

بسیاری از جیره‌های طیور حاوی پودر یونجه یا ذرت زرد تازه هستند که از منابع غنی ویتامین A به‌شمار می‌روند. اگر جیره فاقد پودر یونجه باشد یا ذرت مانده استفاده شود، احتمال کمبود افزایش می‌یابد مگر اینکه مکمل مناسب اضافه شود.

نشانه‌های بالینی

در پرندگان جوان، بسته به مقدار ذخیره ویتامین A در تخم و غذا، نشانه‌ها در ۱ تا ۷ هفتگی ظاهر می‌شود. توقف رشد، بی‌حالی، عدم تعادل خفیف و رنگ‌پریدگی تاج و ریش از نشانه‌های اولیه است. در مرغ‌های تخمگذار کاهش تولید و افت اقتصادی گله دیده می‌شود.

نشانه‌های کالبدگشایی

در پرندگان جوان، التهاب پلک‌ها، چسبندگی پلک با ترشحات و وجود اورات در حالب‌ها و کلیه‌ها ممکن است مشاهده شود. در تخمگذارها ضایعات چرکی در مخاط دهان، حلق، مری و گاهی چینه‌دان و ترشحات موکوئیدی در مجاری بینی دیده می‌شود.

کنترل و درمان

پیشگیری با خوراندن جیره‌ای دارای میزان کافی ویتامین A انجام می‌شود. در گله‌های مبتلا، مکمل ویتامین A محلول در آب و سپس تنظیم جیره در سطح نرمال می‌تواند به درمان کمک کند.