ویتامین D در تغذیه طیور؛ علائم کمبود و اثرات آن بر طیور
علائم کمبود ویتامین D در طیور
اختلاف کمی در میان سویه های مختلف طیور در ارتباط با بروز علائم بالینی کمبود وجود دارد. علائم بالینی، در همه ی گونه های طیور شامل ریکتز، نرخ رشد پایین، کاهش تولید تخم مرغ و قابلیت جوجه درآوری است.
علاوه بر کندی رشد، اولین نشانه کمبود ویتامین D در جوجه ها، ریکتز است که به وسیله ضعف شدید ساق پاها مشخص می شود. در طی کمبود ویتامین D در پرندگان در حال رشد هایپوکلسیمی ایجاد می شود که به نوبه خود توسعه اسکلتی را به دلیل غضروف منبسط شده در اپیفیز استخوان های بلند و بدنه های ضعیف استخوان از رشد بازمی دارد.
جوجه مرغ ها و و بوقلمون های جوان و در حال رشد، معمولاً تمایل به استراحت مکرر به حالت چمباته زده دارند، بی میل به راه رفتن هستند و لنگش دارند و به سختی گام برمیدارند. از جمله علائم کمبود ویتامین D که از علائم کمبود ویتامین A متمایز است این است که در کمبود ویتامین D پرندگان هوشیارند، نه پژمرده و دچار لنگش هستند، نه اینکه با تلوتلو خوردن راه می روند. معمولاٌ کمبود در ۳-۲ هفتگی باعث می شود منقارها و ناخن ها نرم و خمیده شوند.
بیشترین علامت دورنی مخصوص کمبود ویتامین D در جوجه ها، مهره وار شدن دنده ها در محل اتصال آنها به ستون فقرات است. در کمبود مزمن ویتامین D، انحراف های مشخص اسکلتی ظاهر می شوند که در آن ستون فقرات ممکن است در ناحیه استخوان خاجی و دنبالچه ای رو به پایین خمیده شود. همچنین معمولا استخوان جناغ (استرنوم) دارای خمیدگی جانبی و فرورفتگی تیز در نزدیک به میانه ی سینه است.
این تغییرات، اندازه قفسه سینه و به تبع اندازهی تعداد زیادی از اندام های حیاتی را کاهش می دهد.یک نوع بیماری به نام نواقص دورن غضروفی تشکیل استخوان شناخته شده است که بدشکلی استخوان ها و لنگش در نیمچه های گوشتی سرتاسر جهان در خلال چند هفته بعد از جوجه درآوری منجر می شود.
غظت ۱ و ۲۵- دی هیدروکسی ویتامین D و خاکستر استخوان گله های دارای وقوع بالای نواقص دورن غضروفی تشکیل استخوان به طور قابل توجهی پایینتر از گله هایی بود که به صورت خفیف تحت تأثیر این بیماری قرار گرفته اند و این امکان وجود دارد که غلظت های سیستماتیک بالاتر ۱ و ۲۵-دی هیدروکسی ویتامین D3 بین ۷ و ۱۴ روزگی باعث افزایش توانایی جوجه های نیمچه های گوشتی خواهد شد و در نتیجه صفحات غضروفی رشد در اسکلت ضمیمه ای در طی بلوغ استخوان به صورت کارآمدتری مینراله می شوند.
همانند بسیاری از اختلالات تغذیه ای در طیور، پرها به سرعت ژولیده می شوند. در نژادهای قرمز رنگ یا دارای رنگ زرد روشن، جوجه های دچار کمبود ویتامین D رنگدانه ی غیرطبیعی سیاه در برخی پرهای خود، بویژه در پرهای بال دارند. اگر کمبود شدید باشد، سیاه شدن واضحتر خواهد بود و تقریباً تمام پرها را تحت تأثیر قرار می دهد.
زمانیکه ویتامین D در مقادیر کافی فراهم می شود، پر وبال جدید و بخش های جدیدتر از پر و بال های قدیمی به رنگ طبیعی برمی گردند، اگرچه بخش تغییر رنگ یافته سیاه باقی می ماند. علایم کمبود ویتامین D در مرغ های تخمگذار نگهداری شده در جایگاه بسته، حدود ۱ تا ۲ ماه پس از بعد از محرومیت از ویتامین D بروز می کند.
علائم و نشانه های کمبود
وقتی مرغ های تخمگذار با جیره غذایی دچار کمبود ویتامین D تغذیه می شوند، علائم اولیه کمبود در آنها، نازک شدن پوسته تخم مرغ آنهاست. کمبود مرغ های تخمگذار تجاری موجب کاهش ضخامت پوسته تخم مرغ تا هفته ها می شود. اگر ویتامین D3 به طور کامل از جیره حذف شود، ممکن است تولید تخم مرغ به سرعت کاهش یابد و تخم مرغ های با پوسته بسیار نازک یا بدون پوسته تولید خواهند شد. در مرغ های تخمگذار، کاهش در استحکام پوسته تخم مرغ ممکن است به علت کاهش در قابلیت سنتز ۱،۲۵- دی هیدروکسی ویتامین D باشد.
در مطالعه ای در مورد اثر ۱،۲۵- دی هیدروکسی D3 جیره بر استحکام پوسته در مرغ های مسن گزارش شد که در خلال ۳ هفته، درصد تخم مرغ های ترک خورده یا شکسته در مرغ های دارای مکمل ۱،۲۵- دی هیدروکسی ویتامین D پایینتر بود. تغذیه ویتامین D به مرغ، مقدار آن در زرده تخم مرغ و سپس نیاز جوجه به این ویتامین را تحت تأثیر قرار می دهد. در طی کمبود، قابلیت جوجه درآوری به طور مشخص کاهش می یابد.
به این دلیل که جنین ها در ۱۸ الی ۱۹ روزگی می مردند. آورارهی فوقانی این جنین ها کوتاه یا به صورت ناقص بود. در نهایت استخوان های سینه به طور مشخصی سختی کمتری دارند و ممکن است به صورت مهره وار در انتهای دنده ها به نظر برسند. مرغ ها ممکن است به صورت موقت استفاده از پاها را از دست بدهند، با توجه به اینکه ممکن است توان خود را بعد از تخمگذاری یک تخم (معمولاً دارای پوسته کم) بازیابند.
در طی دوره های ضعف شدید پاها، مرغ ها حالتی ویژه را نشان می دهند که به صورت راه رفتن شبیه پنگوئن توصیف شده است. از میان همه ی ویتامین های فراهم شده در خوراک های طیور، ویتامین D یکی از دو (دیگری ویتامین B12 است) است احتمال کمبود آن بسیار می باشد. جیره های غذایی بر پایه سویا و دانه های مرسوم در واقع دربردارنده ی هیچیک از این ویتامین ها نیستند (همانطور که در بالا برای خوک اشاره شد)، نگهداری در جایگاه کاملاً بسته باعث اجتناب از نور UV به عنوان منبع ویتامین خواهد شد. بنابراین مکمل ویتامین D باید برای هرگونه بهره برداری از طیوری فراهم شود که در آنها پرندگان همیشه در جایگاه باقی می ماند.
