پیشگیری از آسیت در گله های طیور گوشتی توصیه هایی برای مرغداران
پیشگیری از آسیت در گله های طیور گوشتی توصیه هایی برای مرغداران
الف – محدودیت غذایی
کاهش خوراک مصرفی موجب افت بازدهی مرغ گوشتی میشود. سرعت رشد ماهیچه و استخوان (بهصورت درصدی از وزن بدن) در این هنگام به اوج خود میرسد.
پرندگانی که از رشد آهستهتر برخوردارند به اکسیژن کمتری نیاز دارند. محدودیت خوراکی فقط هنگام موارد بسیار شدید آسیت در گله نفعت اقتصادی دارد.
از نقطهنظر متابولیکی، سه هفته اول زندگی دوره تنشزدایی برای مرغ گوشتی محسوب میشود. محدودیت خوراکی موجب رشد بتنی میشود و به اندامهای قلبی و تنفسی (قلب و شش) پرنده اجازه میدهد که با تقاضای اکسیژن تناسب پیدا کند.
اعمال محدودیت خوراکی در دوره پایانی اهمیت کمتری دارد.
زیرا افزایش وزن بدن به اندازه جثه بدن نیست. اما پرندگانی که اوایل دوره محدودیت خوراک دارند، قادرند با سیستم قلبی تنفسی قویتری وارد دوران رشد پایانی شوند. با اعمال محدودیت خوراکی ملایم نهایتاً پرنده همان وزنی را به دست میآورد که بدون محدودیت خوراک به آن میرسد.
جثه کوچکتر، به همان نسبت خوراک کمتری نیز برای نگهداری نیاز دارد و ضریب تبدیل خوراک در مجموع دوره توسط رشد جبرانی بهبود پیدا میکند. بهبود بازدهی خوراک نیاز اکسیژن پرنده را افزایش میدهد.
روش های مختلف محدودیت خوراکی
۱_ شکل خوراک (آردی در برابر پلت)
مصرف کمتر خوراک موجب کاهش آسیت میشود، پلت، خوراکی متراکم است و باعث مصرف بیشتر مواد مغذی میگردد. در دوره آغازین (۰ تا ۲۱ یا ۲۸ روزگی) برای کاهش آسیت توصیه میشود. بطوری که استفاده از خوراک آردی توسط مرغهای ۴ هفتهای باعث کاهش تلفات شده و کیفیت گوشت لاشه نیز افت پیدا نمیکند.
۲- ترکیب خوراک
محدودیت کیفی خوراک مرغ با کاهش مقدار انرژی جیره به دست میآید. چنانچه محدودیت کیفی در اوایل زندگی انجام شود. به بیان دیگر هنگامی که خوراک مصرفی به ازای هر واحد وزن متابولیکی به اوج میرسد، نیاز اکسیژن نیز افزایش مییابد و از اینرو حسآسیتپذیری نسبت به آسیت کاهش پیدا میکند.
همچنین ترکیبات غذایی (اعم از: غلظت زیاد انرژی، نسبت بالای پروتئین به انرژی و خوراک پلت) که ضریب تبدیل خوراک را بهبود میبخشد موجب افزایش آسیت میشود.
۳- محدودیت دسترسی به خوراک
برنامههای روشنایی روشی برای محدودیت خوراکی مصرفی از طریق محدودیت دستیابی به خوراک است و برای کاهش وقوع مشکلات پا، سندرم مرگ ناگهانی و آسیت توصیه شده است. سندرم مرگ ناگهانی در مرغهای گوشتی احتمالاً مربوط به آسیت میشود و علت ثانویه آن میتواند ناراحتی بطن راست باشد. برنامه روشنایی پلکانی (متغیر) در مقایسه با روشنایی پیوسته با کاهش میزان فعالیت یا تقاضای اکسیژن همراه است که این موضوع میتواند در کاهش آسیت موثر باشد.
۴- تغذیه یک روز درمیان
برنامه تغذیه یک روز درمیان در مواردی که تلفات ناشی از آسیت بسیار زیاد باشد، توصیه نمیشود. زیرا رشد جبرانی پس از محدودیت خوراکی شدید برای جبران کاستی در اوایل رشد مرغهای گوشتی کافی نیست. برنامه یک روز در میان در اوایل دوره آغازین تاثیرات سوئی را که منتج به تاخیر در افزایش وزن میشود، کاهش میدهد. موثرترین شیوه درمان برای کنترل و پیشگیری از آسیت برنامه محدودیت خوراکی یک روز درمیان گزارش شده، طی دوره آغازین (روزهای ۱۳، ۱۱، ۹، ۷) همراه با خوراک آردی کمی پروتئین استفاده شد.
برنامه مذکور به طور موفقیتآمیزی طی دو سال اخیر استفاده شد و باعث کاهش ناگهانی آسیت از ۳۰ به ۵ درصد در سال در ارتفاعات (۵۶۰۰ متری نایروبی) گردید. محدودیت خوراکی ابزار مفیدی برای کنترل آسیت محسوب میشود، بهشرطی که با مدیریت کارآمدی همراه باشد. چنانچه گلههای گوشتی تجاری از مدیریت مناسبی برخوردار باشند آنگاه محدودیت خوراکی برای کنترل آسیت در آینده بسیار موثر خواهد بود.
عوامل محیطی
۱) درجه حرارت
۲) توجه به دمای سالن جوجههای گوشتی برای پیشگیری از آسیت امری مهم و اساسی است. دمای پایین محیط جوجهکشی باعث میشود تا پرنده برای تثبیت دمای بدن انرژی مصرف کند. این یک عامل مستعدکننده برای آسیت در گلههای مرغهای گوشتی است. چنانچه تلفات ناشی از آسیت بسیار زیاد باشد، توصیه نمیشود، اگر چه علائم آسیت در اواخر تولید مشخص شده و دمای هوا در آن زمان مهم است، اما اوایل تولید بیشتر بحرانی به نظر میرسد.
ب) کیفیت هوا
هرگونه تلاشی در آینده به منظور توانایی پرنده برای مبادله اکسیژن با محیط اطرافش عامل مستعدکننده برای آسیت محسوب میشود. محیط آلوده به گرد و غبار در وقوع آسیت سهم بسزایی میتواند داشته باشد. مگ گاورن ۱۹۹۸ ثابت نمود، بخش بطن است قلب مبتلا به آسیت هنگامی که میزان گرد و غبار در سالن مرغ گوشتی کنترل شده و از محدودیت خوراکی برخوردار نبود، کاهش یافت. گرد و غبار با پاشیدن روغن کانولاروی بستر (۸/۰ لیتر در متر مربع) به مدت ۶ هفته در دوره رشد موجب کنترل آسیت میشود. میکروارگانیسمهای بیماریزا قادرند به ذرات گرد و غبار بچسبند و پس از استنشاق باعث حساسیت یا عفونت ششها شوند. این موضوع اکسیژن مبادلهای بین پرنده و محیط را کاهش میدهد. مقدار زیادی آمونیاک در جایگاه مرغ گوشتی باعث حساسیت ریوی و کاهش اکسیژن مبادلهای بین پرنده و محیط میشود.
ج) پرورش
سالنهای پرورش که سوخت آنها گاز طبیعی است، میزان اکسیژن در فضای جایگاه مرغ گوشتی را کاهش میدهد، به عبارتی سوختن اکسیژن با تنفس پرنده به صورت مستقیم رقابت میکند. تهویه باید به اندازه کافی هوا را دوباره برای مصرف اکسیژن تامین کند یا به عبارتی هوای تازه تامین شود. برای پیشگیری از آسیت هوای ورودی به سالن برای پرنده باید یکنواخت بوده و هوای سرد قبل از تماس با پرنده گرم شود. هنگامی که مقداری دیاکسیدکربن به ۲۵۰۰ P.P.M می رسد، هوا از کیفیت قابل قبولی برخوردار است. معمولاً مقدار مناسب اکسیژن باید با سطوح اندک آمونیاک و گرد و غبار قابل استنشاق همراه باشد، یک روش بهمنظور جلوگیری از آسیت مبادله کافی هوا است، زیرا مرغ گوشتی که رشد سریعی دارد برای جلوگیری از تنش افزوده سیستم تنفس و قلب به مقدار کافی اکسیژن نیازمند می باشد.
نقش ویتامینها در پیشگیری از آسیت
براساس بررسیهای انجام شده در پارهای از کشورها از جمله افریقای شمالی اضافه نمودن ویتامین C، E ، B1 ، B6 به جیره غذائی تلفات بیماری آسیت را به نحو محسوسی کاهش داده است. اخیراً اضافه نمودن ویتامین C به مقادیر مختلف ۱۵۰ و ۳۰۰ و ۴۰۰ قسمت در میلیون بوده است. توام شدن ویتامینهای دیگر مانند ویتامین E با ویتامین C اثر بهتری داشته است.
