ویتامین K در تغذیه طیور؛ علائم و نشانه های کمبود آن
علائم کمبود ویتامین K در طیور
کمبود ویتامین K باعث کاهش مقدار پروترومبین خون می شود و در جوجه ممکن است مقدار پلاسما به کمتر از ۲ درصد از حالت طبیعی نیز برسد.
از آنجایی که مقدار پرترومبین خون طبیعی جوجه های تازه از تخم درآمده تنها حدود ۴۰ درصد مقدار آن در پرندگان بالغ است، جوجه های جوان به آسانی تحت تأثیر کمبود ویتامین K قرار می گیرند.
یک حامل انتقال دهنده ی ویتامین از مرغ والد به جوجه شناسایی شده است. بنابراین جیره های مرغ مادر حاوی مکمل ویتامین K تضمین کننده سلامت جوجه هستند.
به همین دلیل، مرغ های تخمگذار تغذیه شده با جیره با کمبود ویتامین K، تخم مرغ های با مقدار کمتر ویتامین را تولید کردند و زمانی که تخم مرغ ها انکوبه شدند، جوجه های متولد شده دارای ذخایر پایین ویتامین K بودند و زمان لخته شدن طولانی بود. اثرات مخرب آن بر لخته شدن خون تا بعد از جوجه کشی، زمانی که خونریزی و مرگ حاصل از آسیب رخ دهد، ظاهر نمی شود.
به عنوان یک پیامد، جوجه ها ممکن است از یک آسیب بسیار جزئی که به وسیله ی نوکچینی یا بستن بال با نوار ایجاد شده است، تا حد مرگ خونریزی کنند. در جوجه های بسیار جوان دچار کمبود ویتامین K، زمان انعقاد خون بعد از ۵ الی ۱۰ روزگی شروع به افزایش می کند و دو الی سه هفته پس از مصرف جیره ی حاوی کمبود این ویتامین ظاهر می شود. خونریزی ها اغلب در هر بخشی از بدن به صورت خودبخودی و به دلیل یک زخم و کبودی رخ می دهد.
معمولاً یک آزمایش پست مدرن، تجمع خون در بخشه ی مختلف بدن را آشکار می کند؛ گاهی خونریزی جزئی در کبد و اغلب موارد زخم هایی در دیواره سنگدان ایجاد می شود. هر چند که ویتامین K ناکافی در جیره، استئوکلسین استخوان را تغییر می دهد، اما علائم مرتبط با سیستم اسکلتی به اندازه ی مشکلات انعقاد خون نمایان نمی شوند.
یک بررسی نشان داد که اگرچه لخته شدن خون مختل می شود و کاهش در غلظت گاما-کربوکسی گلوتامیک استخوان وجود دارد، اما کمبود این ویتامین عملکرد سیستم اسکلتی مرغ های تخمگذار و جوجه های آنها را مختل نمی کند. کمبودهای بینابینی ویتامین K، خساراتی چون خونریزی جزئی روی سینه، پاها، بال ها، حفره ی شکمی و روی سطح روده ایجاد می کند.
در جوجه ها کم خونی نمایان می شود که ممکن است تا حدی به واسطه از دست دادن خون و توسعه غیرطبیعی مغز استخوان باشد. حتی کمبودهای بینابینی (مرزی) ویتامین K در پرورش نیمچه های گوشتی دارای اهمیت اقتصادی است، به این دلیل که سبب بروز خونریزی در پاها یا سرتاسر بدن می شود. چندین خونریزی جزئی پراکنده در همه ی بافت ها، بارها در صنعت نیمچه های گوشتی تجاری گزارش شده است.
یکسری از ملاحظات احمالی از جمله منابع جیرهای ویتامین، سطح ویتامین در جیره مادر، سنتز رودهای، مدفوع خواری، حضور داروهای سولفاته و سایر مواد ضدمغذی در جیره و شرایط بیماری، کمبود ویتامین K در طیور را تحت تأثیر قرار میدهد. جوجه های دارای کوکسیدیوز (تنوعی بیماری که باعث آسیب حاد در متداد دستگاه گوارش می شود) ممکن است به شدت و تا حد مرگ خونریزی کنند.
زمانیکه سولفاکینوکسالین یا برخی داروهای دیگر در خوراک ها یا آب آشامیدنی وجود داشته باشد یا زمانیکه کوکسیدیوز در حال درمان است، در مقایسه با زمان نبود این داروها در خوراک، نیاز به مکمل ویتامین K به حدود ۱۰ برابر افزایش می یابد. عوامل ضدمیکروبی، باکتری های سنتزکننده ی ویتامین K در روده را مهار می کند و در حضور آنها پرنده ممکن است به طور کامل به ویتامین K جیرهای متکی باشد.
اسید آرسنیک نیاز به ویتامین K ر جیره های جوجه و مرغ مادر را افزایش می دهد. به دلیل کوتاه بودن طول دستگاه گوارش در طیور، مقدار اندکی ویتامین در روده تولید می شود. رودهی بزرگ یا کولون ججه که ناحیه عمده ی فعالیت باکتریایی است، کمتر از ۶ درصد کل طول دستگاه گوارش را شمال می شود، در حالیکه این رقم برای حیوانات بالغ در گونه های مشابه ۷ درصد است.
در سایر حیوانات اهلی، طوب نسبی از ۱۳ درصد در سگ تا ۲۸ درصد در خرگوش متغیر است. همچنین به دلیل اینکه تولید ویتامین K بسیار نزدیک به انتهای دیستال دستگاه گوارش و دورتر از مکان اصلی جذب انجام می شود، طیور نمی توانند از ویتامین K تولیدشده بوسیله فلور روده استفاده کنند. همچنین نرخ سریع عبور مواد غذایی در دستگاه گوارش ممکن است سنتز این ویتامین در طیور را تحت تأثیر قرار دهد. اولین خروج مدفوع در خوک ها به واسطه ی بخش ویژهای از جیره ممکن است حدود ۱۵ ساعت بعد از تغذیه رخ دهد، اما بیشترین بخش خوراک مصرف شده به مدت بسیار طولانی تری باقی خواهد ماند. دوره ی قابل مقایسه برای جوجه ها تقریباً ۳ ساعت خواهد بود.
